Tại sao cánh quạt điện bám đầy bụi dù quay liên tục

Cái quạt nhà anh quay tít mù tưởng là sạch, nhưng thực chất nó là một thỏi nam châm hút bẩn cực kỳ lợi hại. Khi cánh quạt chém vào không khí, ma sát liên tục tạo ra một luồng tĩnh điện trên bề mặt nhựa.

Nó giống hệt như lúc mấy đứa nhỏ xoa thước nhựa lên tóc để hút vụn giấy vậy. Đám bụi li ti trong phòng bị luồng điện này tóm chặt lấy, dính cứng vào mép cánh quạt không buông.

Quạt càng chạy khỏe, lực hút này càng mạnh. Thế nên dù gió thổi mạnh đến đâu, đám bụi cứng đầu vẫn cứ bám lỳ ở đó như keo dán sắt, chẳng thèm bay đi đâu cả.

Ủa, vậy đổi sang cánh quạt sắt chắc là hết bị 'hút' rồi chú nhỉ?

Đúng là anh tinh ý đấy. Cánh kim loại dẫn điện tốt, nên điện tích không "đứng im" một chỗ để làm trò phù thủy hút bụi như mấy ông cánh nhựa được. Nó truyền đi hết, nên lực hút tĩnh điện yếu xìu.

Nhưng đừng có mừng vội. Cánh sắt hay nhôm vẫn bám bụi như thường, nhất là ở mấy cái mép. Lúc này không phải do điện, mà là do lớp dầu mỡ li ti trong không khí bám vào, tạo thành một lớp "keo" tự nhiên.

Với lại, khi quạt quay, luồng không khí sát bề mặt cánh quạt gần như đứng yên. Đám bụi cứ thế mà "đáp cánh" an toàn rồi nằm lỳ ở đó, chẳng cần điện đài gì cả.

Quạt quay vù vù thế mà bảo không khí đứng yên là sao?

Nghe vô lý nhưng nó là sự thật vật lý đấy. Anh cứ tưởng tượng như khi anh phóng xe máy 80 cây chuối một giờ, nhưng con ruồi đậu trên bình xăng vẫn chẳng hề hấn gì.

Đó là vì không khí cũng có độ "nhầy". Khi nó chạm vào bề mặt cánh quạt, ma sát giữ một lớp khí cực mỏng dính chặt vào đó, tạo thành một vùng đệm tĩnh lặng.

Đám bụi chỉ cần lọt được vào cái vùng đệm này là coi như tìm được bến đỗ bình yên, chẳng còn sợ luồng gió mạnh bên ngoài thổi bay đi nữa.

Không khí dính như keo thế thì quạt thổi gió kiểu gì?

Cái lớp 'keo' đó mỏng dính như tờ giấy pơ-lu-ya thôi, không đủ sức giữ cả bầu trời lại đâu. Nó giống như anh quét một lớp mỡ mỏng lên sàn nhà, anh đứng im thì dính, nhưng nếu có ai đẩy mạnh thì anh vẫn trượt đi vèo vèo.

Luồng gió anh nhận được là những lớp không khí nằm xa hơn, chúng nó 'giẫm' lên lưng cái lớp đứng yên kia mà lao tới. Cánh quạt cứ thế chém liên tục, lớp này đùn lớp kia tạo thành luồng gió thổi bay cả tóc anh.

Nói thật, nếu không khí không có độ nhầy để cánh quạt 'bám' vào mà đẩy, thì cái quạt của anh quay đến Tết cũng chẳng có tí gió nào đâu, cứ như bơi trong chân không ấy.

Nếu không khí 'nhầy' thế, sao mình đi bộ không thấy vướng víu gì?

Do anh to xác quá, còn độ nhầy không khí quá yếu so với sức mạnh của anh. Nó giống như anh đi xuyên mạng nhện mỏng, anh không thấy vướng nhưng với con ruồi thì là thảm họa.

Thử xuống hồ bơi đi bộ, anh sẽ thấy cái sự 'nhầy' này lợi hại thế nào. Nước đặc hơn nên cản bước anh rõ rệt. Không khí cũng cản, nhưng chỉ đủ sức giữ chân mấy hạt bụi thôi.

Khi chạy xe nhanh, sự vướng víu này làm tốn xăng hơn. Ở tốc độ đi bộ, nó quá nhỏ để anh cảm nhận được.