Hiện tượng tòe đầu của những con ốc vít kém chất lượng

Mấy con vít rẻ tiền thường được làm từ loại thép mềm như bún, chỉ cần gồng tay một chút là cái rãnh chữ thập biến thành một cái hố tròn vo.

Khi thép quá lởm hoặc tô vít không khít, lực vặn thay vì đẩy con vít đi sâu vào gỗ thì lại biến thành một lưỡi bào. Nó gọt sạch các cạnh sắc của rãnh vít trong nháy mắt.

Kết quả là bạn đứng đó với một con vít "trơ mặt" ra, không vào cũng chẳng ra, y hệt như việc cố dùng một chiếc thìa nhựa để cậy nắp chai bia vậy.

Sao họ không làm thép thật cứng để khỏi bị tòe đầu luôn cho rồi?

Cứng quá cũng dở. Nếu con vít cứng đanh như miếng gốm, chú chỉ cần gồng nhẹ là nó gãy khựng ngay trong gỗ. Lúc đó còn khổ hơn, phải đục cả cái bàn ra mới lấy được cái chân vít kẹt bên trong lên.

Để thép vừa cứng vừa dẻo, người ta phải pha thêm Crom hay Vanadium rồi nhiệt luyện rất kỹ. Mấy loại vít rẻ tiền thì bỏ qua hết công đoạn này để tiết kiệm, cứ lấy sắt vụn cán ra cho lẹ.

Thế nên chúng mới "yếu sinh lý" như vậy. Nó giống như việc dùng một cái bánh quy để làm chìa khóa, chưa kịp vặn thì chìa đã nát vụn rồi.

Ủa, vậy mình tự hơ lửa rồi nhúng nước cho nó cứng lại được không?

Được chứ, đó là kỹ thuật "tôi thép". Chú nung đỏ nó lên rồi ném vào nước lạnh, các phân tử thép đang nhảy múa bỗng bị "đóng băng" đột ngột, làm cấu trúc khít lại và cứng hơn hẳn.

Nhưng nếu không biết canh nhiệt, nó sẽ giòn như bánh đa. Thợ xịn phải "ram" lại — nung nóng nhẹ lần nữa để xả bớt sự "căng thẳng" bên trong, giúp nó dẻo dai hơn.

Làm ở nhà mà không có máy đo thì dễ thành sắt vụn lắm. Tốt nhất cứ tìm loại có khắc chữ CR-V trên đầu cho chắc ăn, đó là ký hiệu của thép pha Crom-Vanadium xịn đấy.

Crom với Vanadium là cái gì mà nghe như thuốc tiên cho thép vậy?

Cứ tưởng tượng thép thường như một khối đất sét, dẻo nhưng dễ biến dạng. Khi chú trộn thêm "gia vị" là Crom và Vanadium, cấu trúc bên trong nó thay đổi hoàn toàn, trở thành một loại siêu vật liệu.

Thằng Crom đóng vai trò như lớp giáp, giúp thép chống rỉ và tăng độ cứng bề mặt. Còn Vanadium thì giống như những sợi gân li ti, nó giữ cho các hạt tinh thể thép bám chặt lấy nhau, không cho chúng trượt lên nhau khi bị vặn xoắn mạnh.

Nhờ hai ông thần này mà con vít vừa cứng để không bị tòe đầu, vừa dai để không bị gãy ngang xương khi chú gồng hết bình sinh. Thiếu chúng, thép chỉ là sắt vụn được đánh bóng thôi.

Nhưng xịn vậy sao không làm nguyên con vít bằng Crom cho rồi?

Tham quá chú ơi! Crom hay Vanadium đắt lòi mắt, làm nguyên con vít bằng thứ đó thì giá nó bằng luôn cái bàn gỗ mất.

Vả lại, Crom cực cứng nhưng giòn như kính. Nếu đúc nguyên khối, chú vặn nhẹ là nó vỡ vụn như bánh đa, thiếu hẳn độ dẻo của sắt để chịu lực.

Nó giống như nêm muối vào canh. Một nhúm thì ngon, chứ húp nguyên bát muối thì chỉ có hỏng. Thép là nền, còn mấy ông kia là gia vị thôi.