Hiện tượng máy giặt 'nhảy múa' và quy luật cộng hưởng

Nhìn cái máy giặt "lên cơn" nhảy hip-hop giữa sàn, đừng vội mắng nó hỏng. Nó chỉ đang rơi vào cái bẫy cộng hưởng — một kiểu "tâm đầu ý hợp" nhưng cực kỳ tai hại trong cơ khí.

Giống như đẩy võng, cứ đúng nhịp là nó bay vút lên. Khi lồng giặt quay khớp với nhịp rung tự nhiên của vỏ máy, năng lượng sẽ cộng dồn lại khiến cái máy nhảy chồm chồm như ngựa lồng.

Chỉ cần lệch một li là êm ru, nhưng đúng cái "điểm rơi" đó thì ốc vít cũng muốn văng. Đời cơ khí đôi khi quá "hợp rơ" lại hóa thảm họa.

Vậy có cách nào 'xích' nó lại cho đứng yên không chú?

Dễ thôi, muốn nó 'hết thuốc' thì phải phá cái nhịp đó đi. Cách đơn giản nhất là chỉnh lại bốn cái chân đế cho thật cân bằng. Chỉ cần một chân bị hẫng, cái máy sẽ có 'đà' để rung, mà càng rung thì càng dễ chạm đúng cái tần số cộng hưởng tai quái kia.

Nếu chân đã chắc mà vẫn nhảy, thì thường do đồ bên trong bị dồn về một phía. Hãy tưởng tượng ông vác một bao gạo lệch vai, đi đứng kiểu gì chả loạng choạng. Sắp xếp lại quần áo cho đều là cái lồng giặt lại ngoan ngay.

Nặng đô hơn thì người ta dùng miếng cao su giảm chấn. Nó đóng vai trò như 'kẻ phá bĩnh', hấp thụ bớt năng lượng rung động để không cho vỏ máy có cơ hội hùa theo nhịp của cái lồng.

Ủa, miếng cao su mỏng dính sao 'đỡ' nổi cái máy nặng trịch?

Đừng khinh nó mỏng. Cao su không phải để 'đỡ' theo kiểu gồng mình chịu trận, mà nó là bậc thầy 'tiêu tán' năng lượng. Nó không chống lại lực rung một cách cứng nhắc, nó 'nuốt' chửng lực đó.

Khi cái máy rung, nó truyền lực xuống chân. Thép hay gỗ sẽ bật trả lại ngay lập tức, nhưng cao su thì khác. Nó co giãn, biến cái rung động bần bật đó thành một chút nhiệt năng siêu nhỏ rồi để nó tan biến vào không khí.

Nó giống như ông đấm vào một bao cát thay vì đấm vào tường vậy. Bao cát nó 'hấp thụ' hết cú đấm, tay ông không đau, và cái sàn nhà cũng không bị biến thành cái mặt trống cho máy giặt gõ.

Biến thành nhiệt á? Nghe có vẻ nguy hiểm, liệu nó có nóng chảy ra không?

Nóng chứ, nhưng chỉ âm ấm thôi vì năng lượng được chia nhỏ ra từng li từng tí. Nó không chảy là nhờ diện tích tiếp xúc với sàn và không khí đủ để 'thoát nhiệt' kịp lúc.

Nhưng cao su cũng có 'tuổi thọ'. Sau vài năm 'ăn đòn' liên tục, các phân tử bên trong bị đứt gãy, nó sẽ cứng đơ hoặc mủn ra như cám. Lúc đó nó hết khả năng 'nuốt' lực, và cái máy lại bắt đầu bài ca 'nhảy múa'.

Đó là lý do phải thay định kỳ. Đồ xịn đến mấy mà bị 'vắt kiệt' sức lao động thì cũng đến lúc phải cho nghỉ hưu thôi.

Sao cao su đang dẻo mà lại hóa thành vụn như cám được nhỉ?

Tưởng tượng phân tử cao su như những sợi mì dài và trơn, quấn lấy nhau nên mới dẻo. Nhưng khi bị "ăn hành" bởi nhiệt và lực rung liên tục, các sợi mì này bị đứt đoạn hoặc dính tịt vào nhau một cách hỗn loạn.

Oxy cũng nhảy vào "đâm chọc" làm các mối liên kết bị mục ruỗng. Kết quả là cấu trúc đàn hồi biến thành đống bùi nhùi, giòn như bánh quy nướng quá lửa, chỉ cần chạm nhẹ là vỡ vụn.

Đó là quy luật lão hóa tự nhiên thôi. Đồ vật cũng như con người, khớp xương mà khô dầu, dây chằng mà xơ cứng thì hết đường nhún nhảy hay gánh vác.