Hiện tượng búa nước khiến đường ống rung giật

Đừng tưởng nước hiền khô. Khi bạn đang mở vòi hết cỡ rồi đột ngột khóa cái "rụp", dòng nước đang lao đi như một đoàn tàu cao tốc bỗng đâm sầm vào bức tường thép.

Đó là hiện tượng búa nước. Vì nước không thể nén lại được, nên khi bị chặn đứng, toàn bộ quán tính của nó biến thành một cú đấm nghìn cân dội ngược lại dọc đường ống.

Cú va chạm này tạo ra sóng áp suất chạy đi chạy lại, làm ống nước rung giật bần bật như muốn nhảy ra khỏi tường. Không có thiết bị giảm chấn thì sớm muộn gì mấy cái mối nối cũng "đi viện" cả lũ.

Vậy cái 'giảm chấn' đó hoạt động kiểu gì mà cản được nước?

Người ta lắp một cái 'túi khí' gọi là bình tích áp. Nó giống hệt cái giảm xóc xe máy, giúp hấp thụ xung lực thay vì để đường ống chịu trận.

Nước không nén được nhưng không khí thì rất dẻo. Khi dòng nước lao đến, nó sẽ ép cục không khí lại như ép một chiếc lò xo, biến cú va chạm nảy lửa thành một cái nhún êm ái.

Có cái đệm này, áp suất không còn chỗ để 'quậy'. Nước cứ việc đấm, không khí sẽ lo hóa giải lực để bảo vệ mấy cái mối nối mong manh.

Lỡ cái túi khí đó bị xì thì đường ống có "toang" luôn không?

Chắc chắn là có chứ, đồ đạc gì dùng mãi mà chẳng hỏng. Cái túi khí đó lâu ngày sẽ bị "xì hơi" hoặc không khí bị nước hòa tan hết, biến cái bình thành một khối sắt đặc vô dụng.

Lúc đó, cái "lò xo" biến mất, dòng nước lại đâm sầm trực tiếp vào thành ống như cũ. Bạn sẽ lại nghe thấy tiếng "rầm rầm" quen thuộc, báo hiệu ngày mấy cái mối nối bung bét không còn xa đâu.

Ủa, không khí mà cũng 'tan' được vào trong nước hả chú?

Tan tốt là đằng khác! Cứ nhìn mấy con cá trong bể ấy, chúng nó sống được là nhờ oxy hòa tan đấy thôi. Trong đường ống áp suất cao, nước giống như một gã khổng lồ tham lam, cứ thấy bọt khí nào là 'nuốt' chửng rồi lôi tuột đi theo dòng chảy luôn.

Bởi vậy, cái túi khí cứ thế gầy mòn dần cho đến khi biến mất hoàn toàn. Để trị cái tính 'ăn vụng' này của nước, người ta phải bọc không khí vào một cái màng cao su dai nhách, giống như cái săm xe máy, để ngăn không cho chúng nó chạm mặt nhau.

Thế cái màng cao su đó có bao giờ bị rách không chú?

Có chứ, làm gì có thứ gì co giãn mãi mà không mỏi. Hãy tưởng tượng cái màng đó như một quả bóng bay bị bạn bóp đi bóp lại hàng nghìn lần mỗi ngày, sớm muộn gì nó cũng "lão hóa" mà giòn đi thôi.

Khi cái màng cao su bị rách một lỗ nhỏ, nước sẽ lẻn vào và không khí lại bắt đầu bị "ăn thịt" như trước. Lúc đó, cái bình tích áp xịn sò của bạn chẳng khác gì một cái chai rỗng chứa đầy nước.

Dấu hiệu dễ thấy nhất là tiếng "cộp cộp" lại xuất hiện. Đó là lúc bạn biết mình phải tốn tiền thay cái "ruột" mới rồi đấy, không thì đường ống sớm muộn cũng nát.