Cơ chế tạo điện của cái bật lửa gas bấm
Cái tiếng "tạch" khô khốc mỗi khi bạn bấm bật lửa thực chất là một cú "sang chấn tâm lý" đúng nghĩa đen cho mẩu gốm bên trong. Chẳng có pin hay dây nhợ lằng nhằng gì đâu, bí mật nằm ở một khối tinh thể áp điện bé xíu.
Khi bạn nhấn nút, một cái búa lò xo bị nén kịch sàn rồi nện thẳng vào mẩu gốm đó. Bị ăn đòn bất ngờ, các điện tích trong tinh thể xô lệch dữ dội, tạo ra một luồng điện cao thế hàng nghìn vôn phóng ra ngoài thành tia lửa.
Nó giống như việc bạn tát một phát thật mạnh để bắt ai đó tỉnh ngủ vậy. Tia lửa điện chớp nhoáng đó gặp dòng gas đang xì ra là bùng cháy ngay, biến một cú va chạm cơ khí thô bạo thành ngọn lửa mượt mà.
Đúng là hàng nghìn vôn thật, nhưng đừng có xoắn. Điện giật chết người hay không nó nằm ở cái "lượng" điện chạy qua cơ thể, chứ không phải mỗi cái "áp" cao chót vót đâu.
Cứ tưởng tượng tia lửa này như một cái kim khâu cực nhọn phóng vèo qua. Nó đủ sắc để xuyên thủng không khí, nhưng vì nó "gầy" trơ xương và biến mất trong chớp mắt, nên chẳng đủ sức làm gì được cái mạng của cháu.
Với lại, luồng điện này nó chỉ thích chạy quãng đường ngắn nhất từ đầu dây sang cái họng gas thôi. Trừ khi cháu rảnh rỗi tháo tung ra rồi dí tay vào chỗ đánh lửa, thì mới thấy tê tái tâm hồn thôi.
Cứ tưởng tượng trong mẩu gốm đó có một đám đông điện tích âm và dương đang đứng xen kẽ cực kỳ ngăn nắp. Bình thường chúng nó hòa thuận nên mẩu gốm nằm im lìm, chẳng có tí điện nào lộ ra ngoài cả.
Nhưng khi cái búa nện xuống, cấu trúc bên trong bị bóp méo, ép đám đông này phải xô lệch sang hai phía. Một đầu bỗng dưng thừa điện dương, đầu kia lại quá tải điện âm.
Sự mất cân bằng đột ngột này tạo ra một áp lực cực lớn muốn đẩy các điện tích nhảy bổ về chỗ cũ. Thế là "đoàng", một tia điện cao thế phóng ra để giải tỏa ức chế ngay lập tức.
Gốm này không phải loại làm bát ăn cơm đâu, nó là gốm kỹ thuật. Bên trong nó có những cấu trúc tinh thể nhạy cảm, sắp xếp như một cái bẫy lò xo đang chờ trực để bung ra vậy.
Ở vật liệu thường như nhựa, điện tích rất lười, bị đấm thì nó chỉ móp vào rồi thôi. Nhưng loại gốm này cứ hễ bị ép là các hạt điện bên trong phải xô lệch dữ dội để giải tỏa cái sự ức chế do bị biến dạng.
Nó giống như việc cháu bóp mạnh một quả bóng bay đầy nước, áp lực không thoát đi đâu được thì phải tìm chỗ yếu nhất để xì ra. Ở đây, cái luồng điện cao thế chính là cách nó xả van áp lực đó đấy.
Nó không phải cái bình ắc quy tích điện đâu mà đòi hết. Mẩu gốm này đóng vai trò như một gã môi giới, cứ nhận lực đấm từ tay cháu là nó "phù phép" chuyển thành điện ngay lập tức.
Chừng nào cái cấu trúc tinh thể bên trong còn nguyên vẹn, nó còn đẻ ra điện được. Thứ duy nhất khiến nó "ngỏm" là khi bị búa nện quá nhiều lần dẫn đến mỏi vật liệu, nứt vỡ hoặc cái lò xo búa bị rão thôi.
Cứ coi nó như cái chuông cửa ấy, cháu bấm thì nó kêu, không bấm thì thôi, chẳng có gì để mà cạn kiệt cả. Chỉ có hỏng hóc cơ khí mới làm nó im tiếng thôi.
