Cơ chế nhảy tách của rơ-le nhiệt trong bàn là
Cái tiếng "tạch" vui tai mỗi khi bàn là đủ nóng thực chất là một màn "cãi vã" của hai miếng kim loại khác tính nết được dán chặt vào nhau.
Một đứa thì nhạy nhiệt, hễ nóng là nở dài ra thật nhanh, đứa kia thì cứ lừ đừ. Vì bị dính lẹo, đứa nhanh hơn buộc phải uốn cong cả hai lại như một cánh cung để có chỗ mà giãn nở.
Khi độ cong đạt đỉnh, nó sẽ tự tách khỏi tiếp điểm điện để ngắt nhiệt, cứu cái áo của bạn khỏi cảnh cháy sém. Đợi nguội bớt, chúng lại thẳng thớm trở về vị trí cũ để tiếp tục cuộc chơi.
Đấy là nhờ cái núm vặn cháu hay xoay. Thực chất, dưới đó là một con vít ép lên thanh kim loại. Nó giống như việc cháu lấy tay đè lên một cái lò xo, đè càng mạnh thì lò xo càng khó bật lên.
Khi chọn 'vải bò', con vít ép thanh kim loại xuống thật sâu. Nó phải gồng mình, nở ra thật mạnh và cong vút lên mới đủ sức tách khỏi tiếp điểm. Thế nên bàn là phải cực nóng mới chịu ngắt điện.
Còn với vải lụa, cháu vặn nới lỏng vít ra. Chỉ cần hơi ấm một tí, thanh kim loại đã đủ thong thả để "nhảy" rồi. Đơn giản là cuộc đấu sức giữa nhiệt độ và lực ép của con vít thôi.
Gãy sao được, nó là 'lực sĩ đàn hồi' đấy. Cháu cứ tưởng tượng nó giống như cái nan hoa xe đạp hay cái lẫy thép trong bật lửa, cực kỳ dẻo dai và lì đòn.
Người ta chọn hai loại kim loại có thể co giãn hàng chục nghìn lần mà không hề hấn gì. Miễn là nhiệt độ không quá cao đến mức làm nó nóng chảy, nó sẽ luôn bật về vị trí cũ như chưa có chuyện gì xảy ra.
Thứ dễ hỏng hơn là cái tiếp điểm điện bị đánh lửa lâu ngày nên mòn hoặc bám muội đen, chứ bản thân thanh kim loại đó thường bền hơn cả cái vỏ nhựa bàn là của cháu đấy.
Nó giống như lúc cháu rút phích cắm mà thấy tia lửa xẹt qua. Khi hai tiếp điểm vừa chớm tách nhau, dòng điện vẫn cố "rướn" người nhảy qua khe hở không khí, tạo ra một tia sét tí hon.
Tia sét này đốt cháy bề mặt kim loại thành lớp muội đen. Lâu dần, lớp muội này đóng vai trò như một bức tường cách điện ngăn dòng chảy, khiến điện không thể đi qua được nữa.
Khi đó, dù thanh kim loại vẫn bền bỉ uốn cong, bàn là vẫn "tịt" vì điện không vào được dây mayso. Đó là lúc chú phải dùng giấy nháp đánh bóng lại mặt tiếp xúc cho cháu đấy.
Cháu định biến cái bàn là thành đồ trang sức à? Vàng hay bạc đúng là dẫn điện tốt và ít bị oxy hóa, nhưng giá của chúng quá đắt để cho vào một món đồ gia dụng bình dân.
Trong thiết bị cao cấp người ta có mạ bạc thật, nhưng tia lửa điện đó nóng hàng nghìn độ, như một mũi hàn tí hon. Dù là kim loại quý thì sau hàng vạn lần "nẹt" lửa, bề mặt vẫn sẽ bị rỗ và hỏng thôi.
Đồ đạc dùng thì phải mòn, không có gì chịu thấu cái nhiệt lượng tập trung đó mãi được. Thế nên thỉnh thoảng mới cần chú ra tay bảo trì đấy.
