Cơ chế hoạt động của bộ chế hòa khí xe máy

Bình xăng con thực chất là một gã pha chế rượu cực kỳ chuẩn xác. Nó không dùng điện tử hay cảm biến, chỉ đơn thuần lợi dụng luồng không khí đang lao vun vút vào động cơ để "lôi" xăng đi cùng.

Khi bạn vặn ga, không khí bị ép qua một khe hẹp nên phải chạy nhanh hơn. Chính cái tốc độ bàn thờ đó tạo ra một lực hút, giống như lúc bạn dùng ống hút, khiến xăng bị kéo ngược lên và phun thành làn sương mịn.

Gió và xăng cứ thế hòa quyện theo tỉ lệ vàng. Cơ khí thuần túy, không cần chip xử lý, nhưng chỉ cần một hạt bụi nhỏ lọt vào là cả cái xe "đình công" ngay lập tức.

Khoan, bóp hẹp đường đi mà khí lại chạy nhanh hơn là sao?

Tưởng tượng như lúc chú đang tưới cây bằng vòi cao su ấy. Nếu cứ để không thì nước chảy lững thững, nhưng chỉ cần lấy ngón tay cái bịt bớt đầu vòi lại là nước nó bắn vèo một cái sang tận hàng xóm ngay.

Bản chất là lượng khí đổ về vẫn thế, nhưng cái "cửa" thoát ra lại bị thu nhỏ. Để không bị ùn tắc, lũ phân tử khí buộc phải vắt chân lên cổ mà chạy thật nhanh qua khe hẹp đó để kịp thoát thân.

Trong kỹ thuật gọi là hiệu ứng Venturi. Chính cái tốc độ bàn thờ lúc vượt rào này tạo ra một vùng áp suất thấp, giống như một bàn tay vô hình thò xuống lôi xăng từ dưới lên vậy.

Ủa, khí chạy nhanh thì phải đẩy mạnh hơn chứ sao lại thành lực hút?

Tưởng tượng chú đang kẹt trong đám đông, mọi người xô đẩy tứ phía để tìm lối ra. Đó là áp suất cao – lực đẩy tỏa ra mọi hướng vì ai cũng đứng yên một chỗ và va chạm vào nhau liên tục.

Nhưng khi cả lũ cùng vắt chân lên cổ chạy thẳng về phía trước, chẳng ai còn hơi sức đâu mà huých vai sang hai bên nữa. Khi phân tử khí dồn hết năng lượng để "đua tốc độ" theo một hướng, lực ép lên thành ống sẽ yếu đi hẳn.

Chính sự "bỏ bê" này tạo ra một vùng áp suất thấp. Áp suất khí quyển bên ngoài lúc này mạnh hơn, nó sẽ "ấn" xăng chui tọt vào cái khe hẹp đó. Gọi là hút cho oai, chứ thực ra là xăng bị môi trường đẩy vào chỗ trống thôi.

Vậy nếu áp suất bên ngoài luôn đẩy, sao xăng không tự trào ra lúc xe đứng yên?

Bình tĩnh, áp suất khí quyển nó đẩy đều mọi hướng chứ không phải chỉ nhăm nhăm đẩy xăng. Khi máy tắt, không khí bên trong ống cũng đứng im, 'nặng' y hệt bên ngoài. Hai bên cân bằng lực nên xăng cứ nằm im trong chậu thôi.

Chỉ khi chú nổ máy, piston mới tạo ra luồng gió chạy nhanh để khơi mào cái 'hố' áp suất thấp. Lúc đó sự chênh lệch mới xuất hiện. Còn bình thường, xăng muốn thoát ra cũng vướng một cái phao chặn cửa, y hệt cái phao trong bồn cầu nhà chú vậy.

Nếu cái phao đó hỏng hoặc bị kẹt rác, xăng sẽ tràn ra ngoài không kiểm soát, thợ gọi là 'chảy xăng dư'. Lúc ấy thì áp suất trời bằng vung cũng không cứu được cái ví của chú đâu vì xăng cứ thế mà đội nón ra đi.

Mà cái phao tí hon đó làm sao ngăn nổi áp lực từ bình xăng?

Nó đơn giản tới mức chú mày sẽ thấy hơi hụt hẫng. Cái phao thực chất là miếng nhựa rỗng gắn với một cái kim nhọn hoắt gọi là kim xăng.

Khi xăng đầy chén, phao nổi lên và đẩy cái kim này chọc thẳng vào lỗ dẫn. Nó bịt khít rịt như lấy nút bần ấn chặt vào cổ chai, áp suất giời cũng không tài nào len qua nổi.

Chỉ khi máy nổ, xăng vơi đi làm phao hạ xuống, cái kim mới 'mở cửa' cho xăng chảy vào. Nó cứ dập dìu như thế để giữ mực xăng luôn ổn định.