Tục 'đánh cờ người' và những màn 'live action' chiến thuật thời xưa

Quên mấy cái bàn cờ gỗ nhỏ xíu đi, cờ người chính là phiên bản "live action" cực cháy của các cụ ngày xưa. Thay vì cầm quân cờ bằng nhựa, người ta dùng hẳn người thật để dàn trận trên một cái sân rộng như bàn cờ khổng lồ.

Hai "kỳ thủ" sẽ ngồi trên cao điều binh khiển tướng. Mỗi lần một quân cờ di chuyển hay "ăn" nhau, các diễn viên trên sân không chỉ đi bộ mà còn biểu diễn võ thuật, múa đao thương để tái hiện lại một trận chiến thực thụ ngay trước mắt khán giả.

Đây không chỉ là giải trí mà còn là cách dân gian "visualize" chiến thuật quân sự, biến những nước đi khô khan thành một màn trình diễn đầy kịch tính và đậm chất cộng đồng.

Ủa, vậy lúc bị 'ăn' thì các quân cờ có đánh nhau thật không?

Đừng lo, đây là 'diễn' chứ không phải 'chiến' tới bến đâu! Khi một quân bị ăn, hai bên sẽ múa võ, đấu đao thương cực gắt theo kịch bản ước lệ, giống như các màn stunt trong phim.

Người đóng quân cờ thường là thanh niên giỏi võ. Họ không đánh để hạ gục mà để khoe sự dẻo dai của các đường quyền. Sau một hồi 'tỉ thí' đẹp mắt, quân bị ăn sẽ tự giác rút lui.

Khán giả đi xem là để thưởng thức những màn 'combat' mãn nhãn và thần thái, chứ không phải xem ai nhập viện trước đâu!

Nhưng sân rộng vậy thì làm sao quân cờ biết mình phải đi đâu?

Không cần gào thét khản cổ đâu! Bí mật nằm ở những lá cờ lệnh và tiếng trống cầm trịch. Mỗi nước đi của kỳ thủ sẽ được một người trung gian, gọi là Tổng cờ, truyền đạt lại bằng hiệu lệnh cực kỳ dứt khoát.

Hãy tưởng tượng Tổng cờ như một "điều phối viên" sân khấu. Khi kỳ thủ hạ quân, ông ấy sẽ múa cờ, chỉ hướng hoặc gõ trống theo nhịp điệu riêng để báo cho quân cờ biết: "Này ông Pháo, tiến ba bước rồi 'combat' với ông Mã bên kia đi!".

Nhờ hệ thống "tín hiệu không dây" bằng âm thanh và hình ảnh này mà cả bàn cờ khổng lồ vận hành trơn tru, không ai bị lạc nhịp hay đứng ngơ ngác giữa sân cả.

Khoan, làm sao ông Tổng cờ biết được ý đồ của kỳ thủ?

Đúng là 'xa mặt' nhưng không hề 'cách lòng'! Hai kỳ thủ ngồi trên chòi cao sẽ có bộ thẻ bài hoặc cờ nhỏ cầm tay để ra hiệu.

Khi chốt nước đi, kỳ thủ giơ thẻ bài lên. Ông Tổng cờ dưới sân chỉ cần liếc mắt 'check thông báo' là biết ngay đại ca mình muốn 'xử' quân nào.

Sự phối hợp này phải cực ăn ý. Chỉ cần ông Tổng cờ 'lag' một nhịp là cả bàn cờ khổng lồ sẽ rối loạn như kẹt xe giờ cao điểm ngay.

Rốt cuộc ông Tổng cờ cũng phải là cao thủ cờ tướng luôn hả?

Chuẩn luôn! Không thể bê đại một ông "ngoại đạo" vào được. Tổng cờ thường là bậc lão làng am hiểu tường tận nước đi để không bị "ngợp" trước các chiến thuật biến hóa từ hai kỳ thủ.

Ông ấy còn đóng vai trò trọng tài "check VAR" chạy bằng cơm. Nếu kỳ thủ trên chòi lỡ đi một nước phạm quy, Tổng cờ sẽ ngăn lại ngay lập tức để đảm bảo tính công bằng cho ván đấu.

Thú vị nhất là nhiều ông còn kiêm luôn vai trò "bình luận viên". Vừa múa cờ, vừa hóm hỉnh giải thích nước đi hay cho khán giả, biến bàn cờ thành một buổi "livestream" thực thụ giữa sân đình.