Nghề 'đòi nợ thuê' và những 'biện pháp nghiệp vụ' thời xưa

Quên mấy vụ tạt sơn hay nhắn tin đe dọa đi, "giang hồ" thời xưa đòi nợ bằng cách đánh thẳng vào thứ quý giá nhất: sĩ diện. Thay vì dùng nắm đấm, người ta dùng "khẩu nghiệp" có tổ chức để ép con nợ vào đường cùng.

Chiêu kinh điển nhất là thuê các bà, các cô có "nội công" thâm hậu đến ngồi lỳ trước cửa nhà con nợ để chửi từ sáng đến đêm. Họ chửi có vần có điệu, lôi cả tông ti họ hàng ra kể lể cho cả làng cùng nghe.

Trong một xã hội coi trọng danh dự làng xã, việc bị "bêu riếu" công khai là đòn chí mạng. Con nợ thường phải nôn tiền ra ngay để mua lại sự yên tĩnh và giữ chút mặt mũi cuối cùng với xóm giềng.

Ủa, vậy mấy bà cô "chuyên gia chửi" này là ai mà ghê vậy?

Không phải ai cũng làm được đâu, đây là cả một "ngành công nghiệp" thời đó đấy! Những "chuyên gia" này thường là người nghèo, dân ngụ cư hoặc những người phụ nữ chẳng còn gì để mất nên không sợ bị đánh giá.

Họ được thuê theo ngày hoặc ăn chia phần trăm trên số nợ đòi được. Vì là "người ngoài", họ chẳng sợ mất lòng ai trong làng, cứ thế mà "bung xõa" hết công suất từ sáng đến tối mịt.

Thậm chí, có những nhóm chuyên nghiệp đến mức chuẩn bị sẵn cả bài vè, tìm hiểu kỹ gia phả con nợ để chửi cho đúng "quy trình". Họ coi đây là một cái nghề kiếm cơm nghiêm túc bằng chính giọng nói và sự đanh đá của mình.

Gặp chủ nhà nóng tính, lôi gậy ra "tẩn" cho một trận thì tính sao?

Đấy chính là lúc chiêu "ăn vạ" lên ngôi! Những chuyên gia này thường là người già hoặc phụ nữ - những đối tượng mà trong xã hội xưa, việc đánh họ được coi là hành vi cực kỳ hèn hạ và đáng khinh bỉ.

Nếu con nợ mất bình tĩnh mà động tay động chân, họ sẽ ngay lập tức biến buổi "liveshow" chửi bới thành một vụ án hành hung. Lúc này, con nợ không chỉ mang tiếng quỵt tiền mà còn mang danh kẻ ác, dễ bị quan phủ hỏi thăm như chơi.

Thế nên, dù cay cú đến phát điên, con nợ cũng chỉ biết ngậm đắng nuốt cay, đóng chặt cửa giả chết chứ tuyệt đối không dám "tác động vật lý" vào các bậc thầy khẩu nghiệp này.

Quan phủ thấy cảnh chửi bới om sòm này mà không dẹp à?

Thời đó không có luật "ô nhiễm tiếng ồn" hay "xúc phạm nhân phẩm" xịn xò như bây giờ đâu. Quan phủ quan niệm "việc làng thì làng chịu", trừ khi có án mạng hay đánh nhau to, còn không thì cứ để dân tự giải quyết với nhau cho rảnh nợ.

Thậm chí, việc bêu riếu này còn được coi là một hình phạt xã hội hữu hiệu. Trong mắt chính quyền, kẻ quỵt nợ là kẻ thất tín, không xứng đáng được bảo vệ. Nếu quan đứng ra dẹp, chẳng khác nào đang tiếp tay cho kẻ xấu trốn nợ.

Thế nên, các vị quan thường chọn cách "mắt nhắm mắt mở". Họ thà để các bà cô chửi bới inh ỏi còn hơn là phải lôi nhau ra công đường làm thủ tục giấy tờ lằng nhằng, vừa tốn thời gian vừa chẳng thu được lợi lộc gì.

Nhưng lỡ con nợ 'mặt dày' đến mức bỏ làng đi biệt tích thì sao?

Thời đó không có CCCD, nhưng 'bỏ làng' là cái giá cực đắt. Bạn sẽ mất trắng ruộng vườn và trở thành 'dân ngụ cư' - tầng lớp bị coi rẻ, không được cộng đồng nào bảo vệ.

Tha hương cầu thực chẳng khác nào tự kết án tử về mặt xã hội. Không có họ hàng giúp đỡ, bạn chỉ có nước làm thuê cuốc mướn cực khổ cả đời để đổi lấy miếng ăn qua ngày.

Đa số con nợ chọn ở lại chịu nhục để trả dần. Chẳng ai dại gì mà 'reset' cuộc đời sang chế độ khó nhằn chỉ vì một khoản nợ cả.