Chế độ "tập ấm" và những "rich kid" được làm quan thời xưa

Thời xưa, trong khi các sĩ tử khác phải "học máu" mười năm đèn sách để đi thi, thì có một hội nhóm "rich kid" chỉ cần sinh ra đúng nhà là đã có sẵn ghế trong bộ máy nhà nước. Đó chính là đặc quyền của chế độ "tập ấm".

Hiểu đơn giản, đây là tấm vé thông hành dành riêng cho con cháu quan lại cao cấp. Tùy vào chức vụ của cha mà người con sẽ được bổ nhiệm thẳng vào các vị trí từ thấp đến trung, bỏ qua luôn vòng gửi xe là kỳ thi khoa cử khắc nghiệt.

Nghe thì có vẻ bất công, nhưng đây lại là cách triều đình "tri ân" và giữ chân các đại thần trung thành, tạo nên một tầng lớp quý tộc bền vững qua nhiều thế hệ.

Ủa, vậy nhà đông con thì tất cả đều được "tập ấm" hết luôn hả?

Làm gì có chuyện "buff" cả team như thế! Triều đình cũng phải tính toán chứ, nếu ai cũng được vào thì lấy đâu ra ghế mà ngồi. Thường thì mỗi vị quan chỉ được một "suất" duy nhất cho con trai cả hoặc một người con ưu tú nhất thôi.

Thậm chí, cấp bậc của người cha phải từ ngũ phẩm trở lên (tương đương cán bộ trung cấp trở lên) thì con mới có cửa. Cha làm quan càng to thì con mới được "ấm" chức ngon, còn quan tép riu thì con cũng chỉ được làm chân chạy vặt trong nha môn thôi nhé.

Nhưng lỡ mấy ông 'suất nội bộ' này dốt đặc cán mai thì triều đình tính sao?

Đâu có dễ ăn thế! Triều đình cũng sợ "nuôi báo cô" kẻ bất tài. Dù được đặc cách, các công tử này vẫn phải trải qua kỳ kiểm tra năng lực hoặc vào Quốc Tử Giám "tu nghiệp" một thời gian để bồi dưỡng kiến thức.

Họ được miễn kỳ thi Khoa cử siêu khó, nhưng vẫn phải lấy cái "chứng chỉ hành nghề". Nếu thi hỏng, họ chỉ được giao việc vặt vãnh, không bao giờ có cửa thăng tiến hay nắm giữ trọng trách thực sự.

Tấm vé này chỉ giúp vào cửa sớm, còn muốn trụ lại và leo cao thì vẫn phải có thực lực, chứ không là bị đồng nghiệp khinh và bị hệ thống "đào thải" ngay!

Vào Quốc Tử Giám rồi thì mấy "ấm sinh" này phải học cái gì?

Đừng tưởng vào đó chỉ để ngâm thơ vịnh nguyệt nhé! Các "ấm sinh" sẽ được học một chương trình mang tính "thực chiến" hơn hẳn các sĩ tử bình thường.

Thay vì chỉ vùi đầu vào kinh sử để đi thi, họ được đào tạo về luật pháp, cách soạn thảo văn bản hành chính và cả kỹ năng quản lý. Nó giống như một khóa học "Quản trị công" hay MBA cấp tốc dành riêng cho giới tinh hoa vậy.

Mục tiêu là để khi ra trường, họ có thể bắt tay vào việc ngay, biết cách vận hành bộ máy chứ không phải "nai vàng ngơ ngác" trước đống sổ sách thuế khóa hay kiện tụng của dân.

Học 'thực chiến' vậy có bị giới sĩ tử khoa bảng khinh không?

Có chứ, 'drama' này căng lắm! Dù học chung trường nhưng trong mắt các sĩ tử thực lực, hội ấm sinh vẫn bị coi là kẻ đi cửa sau, chỉ biết làm việc sự vụ chứ không có tư duy uyên bác. Giới khoa bảng còn hay dùng điển tích khó để 'khè' và cô lập họ.

Nó giống như dân nghiên cứu hàn lâm nhìn xuống dân làm nghề thực dụng vậy. Nhưng triều đình lại rất cần họ. Trong khi các ông nghè mải bàn chuyện nhân nghĩa, hội tập ấm là những người trực tiếp xử lý đống giấy tờ, thuế má để bộ máy không bị 'đứng hình'.