Chế độ ngụ binh ư nông và những anh lính part-time xưa

Hãy tưởng tượng một đội quân mà ban ngày cầm giáo đi gác, tối về lại lo bón phân cho lúa. Đó chính là ngụ binh ư nông - một kiểu gig economy quân sự cực kỳ lợi hại của cha ông ta ngày trước để giải bài toán kinh tế và quốc phòng.

Thay vì nuôi một đội quân full-time tốn kém, triều đình cho lính luân phiên về quê làm ruộng. Lúc bình thường, họ là nông dân chính hiệu, tự làm tự ăn nên nhà nước chẳng tốn một đồng lương hay hạt gạo nào để nuôi quân số đông đảo.

Nhưng đừng đùa với những anh lính part-time này. Chỉ cần có biến, họ sẽ lập tức buông cày cầm kiếm, biến cả đất nước thành một trại lính khổng lồ với những chiến thần thiện chiến nhất mà không cần chờ đợi điều động xa xôi.

Nhưng không có lương thì lấy tiền đâu mà sắm sửa vũ khí, áo giáp?

Đúng là 'làm không lương' theo nghĩa đen, nhưng thực tế họ nhận được 'deal' hời hơn nhiều: miễn thuế và miễn đi phu. Trong xã hội xưa, việc không phải đi lao dịch nặng nhọc cho triều đình là một đặc quyền cực lớn, giúp họ có thêm thời gian cày cuốc trên mảnh ruộng riêng.

Còn về 'đồ nghề', triều đình thường chỉ cấp vũ khí hạng nặng khi có biến. Những thứ cơ bản như gậy gộc, giáo mác hay trang phục thì binh lính tự lo hoặc được cả làng 'crowdfunding' hỗ trợ. Làng xã thời đó như một công ty cổ phần, mỗi người góp một ít để nuôi dưỡng 'đội bảo vệ' chung.

Vậy nên, dù không có bảng lương hàng tháng, nhưng nhờ sự bao bọc của làng và các chính sách ưu đãi thuế, những anh lính này vẫn sống khỏe và sẵn sàng 'lên đồ' bất cứ lúc nào.

Ủa, vậy họ tập luyện vào lúc nào để không bị 'out trình'?

Đừng coi thường 'nông dân' nhé. Triều đình luôn có lịch training gắt gao vào lúc nông nhàn, khi lúa đã xanh đồng và không cần chăm bón nhiều.

Mùa thu và mùa đông là lúc họ tập trận, học đội hình. Ngay cả các hội làng với trò đấu vật, múa khiên cũng là những 'workshop' kỹ năng chiến đấu trá hình.

Lao động nặng giúp họ có thể lực cực bền. Khi có biến, những 'chiến binh ẩn mình' này chỉ cần 'ôn bài' là có thể thực chiến ngay lập tức.

Nhưng lỡ giặc đến đúng lúc đang gặt lúa thì xử lý thế nào?

Đừng lo, triều đình không bao giờ "all-in" vào mỗi lính part-time đâu. Luôn có một đội quân chuyên nghiệp gọi là Cấm binh túc trực 24/7 ở kinh thành để gánh team giai đoạn đầu, câu giờ cho anh em nông dân kịp lên đồ.

Hơn nữa, tinh thần giặc đến nhà đàn bà cũng đánh không chỉ là khẩu hiệu. Khi lính lên đường, những người ở lại như vợ con hay người già trong làng sẽ lập tức gánh vác nốt phần việc đồng áng để đảm bảo không bị đứt gãy chuỗi cung ứng lương thực.

Thậm chí, nếu chiến sự nổ ra ngay tại địa phương, họ sẵn sàng chơi chiêu vườn không nhà trống. Cất giấu hoặc tiêu hủy sạch lúa để giặc chịu đói, biến chính mùa màng thành một loại vũ khí khiến kẻ thù kiệt quệ.

Khoan, đội Cấm binh này lấy đâu ra kinh phí để nuôi 24/7?

Đúng là "con cưng" có khác, Cấm binh được triều đình bao nuôi từ A đến Z bằng ngân sách quốc gia. Khoản tiền này trích từ thuế của chính những anh lính "part-time" và dân chúng cả nước đóng góp lại.

Nhiệm vụ duy nhất của họ là ăn, tập và bảo vệ đầu não, nên họ hoàn toàn không phải lo chuyện cày cuốc. Đây là những "chiến thần" thực thụ, sở hữu trang bị xịn nhất và kỹ năng thực chiến đỉnh cao nhất thời bấy giờ.

Nếu lính ngụ binh là lực lượng dự bị hùng hậu ở địa phương, thì Cấm binh chính là đội đặc nhiệm tinh nhuệ, sẵn sàng "combat" ngay lập tức để giữ vững kinh thành trong mọi tình huống.