Việc phân bổ hạn ngạch đánh bắt thủy sản để bảo vệ nguồn lợi

Tưởng tượng biển cả là một cái nồi lẩu chung của cả xóm. Nếu ai cũng tranh thủ múc sạch sành sanh thì bữa sau lấy gì mà ăn? Hạn ngạch đánh bắt chính là cách chúng ta "chia phần" để cái nồi lẩu đó không bao giờ cạn.

Thay vì để mạnh ai nấy vét, các chuyên gia sẽ tính xem đám cá "yêu nhau" và đẻ thêm được bao nhiêu mỗi mùa. Từ đó, họ phát cho mỗi chủ tàu một cái phiếu: "Năm nay bác chỉ được bắt đúng ngần này tấn thôi nhé".

Nghe thì có vẻ gò bó, nhưng thực ra là để bảo vệ cái túi tiền của bà con. Giữ cho cá kịp lớn, kịp đẻ thì mùa sau lưới mới lại nặng tay, chứ bắt hết cả cá con thì coi như tự đập vỡ nồi cơm của chính mình.

Nhưng ai được nhận phiếu, làm sao để không có chuyện thiên vị hả bác?

Chia cái "phiếu" này dễ gây mất đoàn kết nhất. Thường thì họ dựa vào lịch sử: ai bám biển lâu năm thì được ưu tiên. Giống như trong ngõ, người hay đóng góp công sức thì lúc chia quà cũng được nể hơn.

Hoặc họ đem đấu giá, ai trả cao thì được bắt nhiều để lấy tiền đó bảo vệ biển. Nhưng cách này dễ làm ngư dân nhỏ lẻ bị "ra rìa" trước các chủ tàu lớn.

Cốt lõi là phải minh bạch. Phải cân đối để ai cũng có phần, tránh tình trạng kẻ ăn không hết người lần không ra trên vùng biển chung.

Ủa, vậy làm sao ngăn mấy ông lớn 'nuốt chửng' hết hạn ngạch?

Đúng là nếu cứ để "tiền đè người" thì biển thành sân chơi riêng của đại gia. Thế nên, người ta thường chia hạn ngạch thành nhiều "giỏ" khác nhau để bảo vệ người yếu thế.

Một phần được dành riêng cho ngư dân đánh bắt gần bờ, dùng thuyền nhỏ. Mấy ông tàu lớn bị cấm tuyệt đối không được đụng vào cái giỏ này, giống như xe tải không được đi vào làn xe đạp để tránh gây tai nạn vậy.

Ngoài ra, luật còn giới hạn tối đa số phiếu một người được giữ. Không có chuyện một ông "trùm" gom sạch rồi ép anh em khác phải đi làm thuê, đảm bảo ai cũng có cơ hội tự làm tự ăn.

Lỡ mấy ông lớn cứ lén chui vào 'giỏ' của người nhỏ thì sao?

Giữa biển không có cảnh sát đứng chốt, nhưng mỗi con tàu đều có một 'con mắt' không bao giờ ngủ. Đó là hệ thống giám sát hành trình, giống như định vị của xe công nghệ vậy.

Cứ vài phút, tàu phải phát tín hiệu về đất liền. Ông nào 'lạc tay lái' chui vào vùng cấm là trên bản đồ hiện màu đỏ chót ngay, không cãi đi đâu được.

Chưa kể, chính bà con là những 'camera chạy bằng cơm' xịn nhất. Thấy tàu lạ xâm phạm nồi cơm của mình là họ báo ngay, lúc đó chủ tàu chỉ có nước nộp phạt 'méo mặt'.

Mà nếu họ cố tình tắt cái máy định vị đó đi thì sao?

Tắt máy là tự sát ngay. Hệ thống được thiết kế để báo động đỏ nếu mất tín hiệu bất thường. Giống như bạn theo dõi shipper mà họ bỗng bay màu khỏi bản đồ, tổng đài sẽ réo tên chủ tàu ngay lập tức.

Không có lý do chính đáng, chủ tàu bị phạt tiền tỷ hoặc tước giấy phép vĩnh viễn. Khi đó, con tàu hiện đại cũng chỉ để ngắm chứ không được phép ra khơi kiếm cơm nữa.

Hơn nữa, khi về cảng, số cá thực tế phải khớp với hành trình đã đi. Gian lận giữa khơi nhưng lòi đuôi tại bến là chuyện thường, vì kiểm ngư soi nhật ký kỹ lắm.