Cách quản lý và sử dụng quỹ đất công ích 5% tại địa phương
Cứ tưởng tượng làng mình có một "nồi cơm chung" mang tên quỹ đất 5%. Đây là phần đất nông nghiệp mà xã giữ lại, không chia hết cho từng nhà để làm "lương khô" dự phòng cho các việc đại sự của địa phương.
Khi cần xây cái nhà văn hóa, mở rộng con mương hay làm nghĩa trang, xã sẽ rút phần đất này ra dùng. Nếu đất vẫn đang để không, chính quyền sẽ cho bà con đấu thầu thuê để canh tác với thời hạn thường không quá 5 năm.
Toàn bộ tiền thuê đất này phải được nộp vào ngân sách xã, dùng riêng cho các công trình công cộng hoặc phúc lợi xã hội. Nó giống như một khoản quỹ tiết kiệm để xóm làng mình tự lo cho nhau mà không phải lúc nào cũng đợi cấp trên rót vốn.
Thì đúng là hơi ngắn thật, nhưng bạn phải nhớ đây là "lương khô" dự phòng mà. Nếu cho thuê 20-30 năm thì khác gì bán đứt, lúc xã cần đất xây trường học hay mở đường ngay thì lấy đâu ra chỗ mà làm?
Giới hạn 5 năm là để xã luôn giữ được thế chủ động. Hết hạn lại đấu thầu lại, ai trả giá tốt hơn hoặc có phương án canh tác hiệu quả hơn thì được làm. Như vậy mới công bằng cho cả làng, không để một người "ôm" chặt cái nồi cơm chung mãi được.
Đừng lo, không phải cứ "tiền đè chết người" là thắng đâu. Luật quy định ưu tiên hàng đầu cho hộ gia đình, cá nhân tại địa phương trực tiếp làm nông. Đất của làng thì phải để người làng mình cày cuốc trước đã.
Mức giá đấu thầu cũng phải theo khung quy định, không được hét giá "trên trời". Mục tiêu chính là tạo công ăn việc làm cho bà con, chứ không phải biến xã thành "con buôn" đất để kiếm lời từ người nghèo.
Nếu nhiều người trả giá ngang nhau, ai có uy tín canh tác hoặc thuộc diện chính sách sẽ được chọn. Quyền lợi của dân bản địa luôn được đặt lên hàng đầu để đảm bảo sự công bằng trong xóm ngoài ngõ.
Lo lắng của bạn rất thực tế, vì "phép vua thua lệ làng" mà. Để chặn cửa "người nhà", luật yêu cầu mọi bước đấu thầu phải được niêm yết công khai tại trụ sở xã và loa phát thanh. Không có chuyện đóng cửa bảo nhau rồi ký giấy dưới gầm bàn đâu.
Nếu thấy người trúng thầu chẳng bao giờ ra đồng, hoặc là họ hàng gần của cán bộ, bà con có quyền khiếu nại ngay. Chính Ban thanh tra nhân dân và sự giám sát của xóm giềng là cái "kính chiếu yêu" tốt nhất để giữ cho nồi cơm chung của làng được minh bạch.
Đừng tưởng họ là cán bộ từ trên tỉnh điều về nhé. Thực chất, đó chính là những người hàng xóm như bác Tám, chú Bảy mà bà con mình tin tưởng bầu ra tại các cuộc họp xóm đấy.
Họ không có quyền bắt bớ, nhưng lại có quyền 'soi' tận gốc giấy tờ, sổ sách của xã. Họ giống như những 'camera chạy bằng cơm', thấy làm sai là thổi còi báo động ngay cho cấp trên và dân làng biết.
Vì là người trong làng nên ai định 'đi cửa sau' họ đều biết hết. Đây chính là tai mắt của dân để giữ cho cái nồi cơm chung không bị ai lén hớt váng.
