Vì sao tụi mình hay 'xin' tín hiệu từ vũ trụ?

Đang phân vân có nên "quất" đôi giày mới, tự nhiên thấy một quảng cáo hiện lên và bạn coi đó là "tín hiệu" vũ trụ. Thực ra, vũ trụ chẳng rảnh thế đâu. Đây hoàn toàn là trò chơi của bộ não.

Não mình vốn là một "thánh soi" khuôn mẫu. Khi bạn khao khát một lựa chọn, nó sẽ tự động lọc bỏ hàng nghìn thông tin nhiễu để chỉ tập trung "vồ" lấy đúng chi tiết khớp với mong muốn sẵn có của bạn.

Cái này gọi là thiên kiến xác nhận. Chúng ta không thực sự xin ý kiến từ các vì sao, mà chỉ đang tìm một cái cớ để hợp thức hóa quyết định của chính mình cho bớt áy náy thôi.

Nhưng mà làm sao não mình lại biết 'lọc' đúng cái mình muốn?

Não mình có một "bộ lọc" xịn xò tên là RAS. Hãy tưởng tượng nó như một tay bảo vệ quán bar cực gắt, chỉ cho phép những thông tin nào "quen mặt" hoặc bạn đang quan tâm đi qua cửa thôi.

Khi bạn đang tăm tia đôi giày đó, bạn đã vô tình nạp lệnh "giày" vào bộ lọc này. Thế là giữa hàng vạn thứ trên đường, bộ não sẽ bỏ qua cột điện, hàng cây để "ping" lên ngay lập tức khi thấy một mẩu quảng cáo giày.

Nó không phải phép màu, chỉ là cơ chế giúp não không bị quá tải bởi hàng tỷ thông tin rác mỗi ngày. Bạn càng nghĩ về cái gì, "bộ lọc" càng nhạy với cái đó.

Ơ, thế nếu mình cứ nghĩ về điều tiêu cực thì nó cũng lọc luôn à?

Đúng chóc luôn! "Anh bảo vệ" RAS này cực kỳ mẫn cán nhưng lại hơi... ngây ngô. Anh ta không biết phân biệt cái gì tốt hay xấu cho bạn đâu, anh ta chỉ làm đúng theo "lệnh" mà bạn nạp vào thôi.

Nếu bạn suốt ngày lo lắng mình là kẻ thất bại, RAS sẽ lập tức quét sạch mọi lời khen và chỉ "ping" lên những ánh mắt phán xét hoặc một lỗi sai nhỏ xíu. Kết quả là bạn thấy cả thế giới đang chống lại mình, dù thực tế không bi đát đến thế.

Nó giống như việc bạn cài từ khóa "drama" cho thông báo điện thoại vậy. Cứ có biến là máy rung, làm bạn tưởng cuộc đời chỉ toàn rắc rối, trong khi những tin tức tích cực khác thì lại bị bỏ lỡ hoàn toàn.

Rốt cuộc có cách nào ép nó lọc mấy thứ tích cực không?

Có chứ, nhưng bạn phải 'huấn luyện' nó. Đừng ra lệnh chung chung kiểu 'hãy tích cực lên' vì não không hiểu. Hãy giao nhiệm vụ cụ thể, như tìm ra 3 điều dễ thương mỗi ngày.

Giống như việc bạn nhấn 'like' liên tục video mèo trên TikTok. Sau vài ngày 'ép' thuật toán, trang cá nhân của bạn sẽ ngập tràn mèo thay vì drama.

Khi bạn chủ động ghi nhận niềm vui nhỏ, RAS sẽ hiểu đó là ưu tiên mới. Dần dần, nó sẽ tự động 'ping' những điều tốt đẹp mà bạn không cần gồng mình tìm kiếm.

Nhưng tại sao mặc định não mình lại thích 'hóng' drama hơn là đồ dễ thương?

Thực ra, tổ tiên chúng mình ngày xưa không sống để 'chill'. Trong môi trường hoang dã, việc nhận diện một con hổ (tin xấu) quan trọng hơn nhiều so với việc ngắm một bông hoa đẹp (tin tốt).

Kẻ nào lờ đi nguy hiểm thì dễ 'đăng xuất' khỏi trái đất. Vì thế, não bộ đã tiến hóa để ưu tiên bắt sóng những thứ tiêu cực, coi đó là tín hiệu sinh tồn khẩn cấp cần xử lý ngay.

Nên 'hóng biến' thực chất là một cơ chế tự vệ cũ kỹ. Chúng ta đang dùng một bộ não thời đồ đá để sống trong thời đại internet, nơi mà drama còn xuất hiện dày đặc hơn cả hổ rừng.