Vì sao tụi mình hay mải 'soi' mình lúc gọi video?

Gọi video với đám bạn mà mắt cứ dán chặt vào cái ô vuông nhỏ xíu của chính mình thay vì nhìn tụi nó, nghe quen không? Hiện tượng này giống như việc bạn đang nói chuyện mà đối phương lại cầm một tấm gương to tướng chắn ngay trước mặt vậy.

Bộ não chúng mình vốn không được thiết kế để vừa giao tiếp vừa quan sát biểu cảm của chính mình cùng lúc. Khi thấy "bản sao" đang cử động, bản năng tự giám sát trỗi dậy, khiến ta cứ phải canh chừng xem góc mặt này đã ổn chưa hay tóc tai có đang "phản chủ" không.

Thế là thay vì tập trung vào câu chuyện, chúng mình lại bận rộn làm đạo diễn hình ảnh cho chính mình trong một bộ phim không hồi kết.

Nhưng cứ mải làm 'đạo diễn' như vậy có khiến mình mau đuối sức hơn không?

Có chứ, cực kỳ đuối luôn! Các nhà khoa học gọi đây là một phần của hiện tượng 'Zoom fatigue'. Khi nhìn vào ô video của chính mình, não bạn vô tình bị ép vào một chế độ làm việc quá tải.

Bình thường bạn chỉ cần tập trung nghe và hiểu. Nhưng giờ, não phải gánh thêm việc 'soi' xem biểu cảm của mình có kỳ không. Nó giống như việc bạn vừa phải hát karaoke vừa phải tự chấm điểm mình vậy, cực kỳ tốn năng lượng!

Khoan, vậy soi gương ngoài đời có làm mình đuối như vậy không?

Khác biệt nằm ở chỗ thời lượng và bối cảnh. Khi soi gương ở nhà, bạn chủ động kiểm tra rồi thôi. Còn trong cuộc họp, cái gương đó cứ chằm chằm nhìn bạn suốt cả tiếng đồng hồ.

Nó tạo ra một áp lực vô hình gọi là sự tự ý thức cao độ. Bạn không chỉ giao tiếp, mà còn liên tục điều chỉnh cơ mặt để trông sao cho ổn nhất trong mắt người khác.

Giống như việc bạn phải vừa đi bộ vừa nhìn xuống chân để đảm bảo dáng đi không bị xấu vậy. Cứ thử đi một đoạn dài như thế xem, đảm bảo mỏi nhừ cả người lẫn não!

Ủa, tắt béng cái ô tự soi đó đi là xong chuyện đúng không?

Đúng luôn! Tắt cái ô "Self-view" chính là "nút cứu mạng". Khi không còn thấy bản mặt mình lù lù ở đó, bạn sẽ thoát khỏi cái bẫy tự soi xét và ngừng đóng vai đạo diễn hình ảnh.

Lúc này, não bộ được trả về đúng chức năng nguyên thủy: chỉ tập trung đọc biểu cảm của đối phương. Bạn sẽ thấy cuộc trò chuyện bỗng dưng nhẹ tênh, y hệt như đang ngồi cà phê trực tiếp vậy.

Không còn cái gương soi 24/7, áp lực phải "diễn" cho đẹp cũng biến mất. Bạn được tự do là chính mình mà không lo góc nghiêng có bị... nọng hay không.

Thế đọc biểu cảm người khác không làm não mình mệt à?

Có mệt, nhưng nhẹ hơn rất nhiều! Việc đọc biểu cảm người khác là bản năng sinh tồn từ thời tiền sử.

Não chúng mình có các 'nơ-ron phản chiếu' giúp tự động bắt sóng cảm xúc đối phương một cách vô thức, mượt mà như đang xem phim. Bạn không cần gồng lên để phân tích.

Ngược lại, tự soi mình bắt não vừa làm diễn viên vừa làm giám khảo chấm điểm. Bản năng thì chạy tự động cực tiết kiệm, còn 'diễn' thì đốt pin như chơi game đồ họa nặng vậy!