Tại sao tụi mình hay 'phát điên' khi nghe tiếng nhai?

Có những người chỉ cần nghe tiếng nhai tóp tép hay tiếng tặc lưỡi là máu nóng đã bốc lên tới đỉnh đầu. Cảm giác muốn "tác động vật lý" đó thực chất là một hội chứng có tên khoa học hẳn hoi: Misophonia.

Thay vì chỉ là âm thanh bình thường, não bộ của bạn lại coi tiếng nhai là một mối đe dọa nghiêm trọng. Một sự "chập mạch" giữa vùng thính giác và vùng cảm xúc khiến hệ thống báo động trong đầu rú vang liên hồi.

Kết quả là cơ thể bạn lập tức bật chế độ "chiến đấu hoặc bỏ chạy". Bạn không hề khó tính, chỉ là bộ não đang phản ứng quá đà với một miếng snack vô tội thôi.

Ủa, vậy sao tiếng nhai lại bị coi là "mối đe dọa" được nhỉ?

Thật ra, não tụi mình cực kỳ nhạy bén với những âm thanh do con người tạo ra. Những tiếng nhai, thở hay tặc lưỡi thường có tính lặp lại, vô tình kích hoạt vùng vỏ não vận động khiến bạn cảm thấy như mình đang bị "xâm phạm" không gian riêng tư.

Hãy tưởng tượng não có một bộ lọc "tiếng ồn vô hại". Ở người bị Misophonia, bộ lọc này bị hỏng với các âm thanh mang tính cá nhân. Thay vì lờ đi, não lại "soi" kỹ đến mức phát điên, giống như việc bạn không thể ngó lơ một cái dằm nhỏ đang đâm vào tay vậy.

Khoan, vùng vận động liên quan gì đến việc nghe âm thanh vậy?

Nghe vô lý nhỉ, nhưng não tụi mình có các "nơ-ron gương soi". Chúng âm thầm bắt chước hành động của người khác trong đầu để giúp bạn thấu hiểu đối phương.

Với Misophonia, tiếng nhai kích hoạt vùng vận động mạnh đến mức não bị "đánh lừa". Bạn cảm giác như chính cơ hàm mình đang bị ai đó ép phải nhai theo vậy.

Cảm giác bị "chiếm quyền" cơ thể này cực kỳ ức chế. Giống như có ai đó cứ cầm tay bạn vẽ bậy lên vở, khiến bạn chỉ muốn bùng nổ để giành lại sự tự do.

Nhưng nếu nó phiền phức thế thì bộ não giữ lại cái nơ-ron đó làm gì?

Đừng vội ghét nó, vì đây chính là "siêu năng lực" giúp loài người tiến hóa đấy. Nhờ nơ-ron gương soi mà bạn có thể học lỏm cách thắt dây giày hay nhảy theo idol chỉ bằng cách nhìn, thay vì phải đợi ai đó cầm tay chỉ việc.

Quan trọng hơn, nó giúp tụi mình biết thấu cảm. Khi thấy bạn thân khóc hay bị vấp ngã, não bạn cũng "tái hiện" lại cảm giác đó, giúp bạn hiểu được nỗi đau của họ mà không cần giải thích bằng lời.

Với Misophonia, chẳng qua là bộ não quá nhạy bén nên "phản ứng phụ" hơi lố thôi. Nó giống như một chiếc camera an ninh quá xịn, thấy một con mèo đi ngang qua cũng hú còi báo động như có trộm vậy.

Thấu cảm gì mà lại muốn đấm người ta, nghe mâu thuẫn quá vậy?

Đúng là mâu thuẫn thật! Bình thường, nơ-ron gương soi giúp bạn thấy người ta ăn ngon thì cũng thèm lây. Nhưng ở người Misophonia, tín hiệu này bị "gửi nhầm địa chỉ" đến trung tâm báo động thay vì trung tâm thấu cảm.

Thay vì cảm nhận được sự ngon lành, não bạn lại phiên dịch tiếng nhai thành một sự xâm phạm thô bạo. Giống như bạn đang tập trung làm việc mà có ai đó cứ dí sát cái còi vào tai để thổi, lúc đó thì thấu cảm gì nổi nữa, chỉ muốn "tác động vật lý" ngay lập tức để bắt nó dừng lại thôi!