Tại sao tụi mình hay bị 'dính' giai điệu vô tri?

Cái cảm giác cả ngày cứ lẩm bẩm một câu hát vô tri dù bạn chẳng hề thích thực ra là do bộ não đang bị "kẹt đĩa". Giới khoa học gọi đây là Earworm - những "con sâu âm nhạc" chui tọt vào trí nhớ rồi nằm lì trong đó.

Thủ phạm chính là "vòng lặp âm thanh" trong não. Khi gặp một giai điệu quá đơn giản và lặp lại, bộ não sẽ tự động bật chế độ phát lại vô tận để cố gắng xử lý nốt phần thông tin đó, giống như một chiếc máy tính bị treo ở đúng một dòng lệnh duy nhất.

Càng ngắn gọn và bắt tai, não càng dễ "nạp" nhưng lại cực kỳ khó "nhả". Thế là bạn chính thức trở thành chiếc loa phát thanh bất đắc dĩ cho những bài hát trời ơi đất hỡi mà thôi.

Ủa, vậy có cách nào 'nhả' cái đĩa bị kẹt đó ra không?

Có chứ, muốn 'tống khứ' nó đi thì bạn phải đánh lừa bộ não một chút. Cách đơn giản nhất là... nghe hết cả bài hát đó từ đầu đến cuối. Khi bạn nghe trọn vẹn, não sẽ nhận được tín hiệu 'nhiệm vụ đã hoàn thành' và tự động đóng cái vòng lặp đó lại.

Nếu vẫn không xong, hãy thử nhai kẹo cao su. Việc cử động hàm liên tục sẽ làm nhiễu loạn 'vòng lặp âm thanh' trong đầu, khiến não bận rộn với việc nhai mà quên bén đi giai điệu đáng ghét kia.

Sao cái hàm bận rộn lại khiến não quên luôn giai điệu vậy?

Thật ra, khi bạn "nghe" nhạc trong đầu, não bộ thực chất đang bắt chước các cử động phát âm một cách âm thầm. Nó giống như việc bạn đang hát nhép trong vô thức mà không hề hay biết vậy.

Việc nhai kẹo cao su buộc các cơ hàm phải hoạt động liên tục cho một nhiệm vụ khác. Khi "bộ máy phát âm" bị chiếm dụng, não không thể vừa nhai vừa duy trì cái vòng lặp âm thanh kia được nữa, thế là bài hát tự động bị "văng" ra ngoài.

Rốt cuộc não mình 'hát nhép' như thế để làm gì cho tốn công?

Não không hề rảnh đâu, nó làm vậy để giúp bạn cảm nhận âm nhạc tốt hơn. Khi "hát nhép" thầm, não kích hoạt vùng vận động để dự đoán nhịp điệu, giúp giai điệu sống động và dễ nhớ hơn hẳn.

Giống như việc bạn phải tập vẽ lại một hình thì mới thực sự nhớ kỹ đường nét, việc mô phỏng cử động phát âm giúp não "khắc ghi" bài hát vào bộ nhớ hiệu quả nhất.

Nhưng chính vì sự nhiệt tình này mà đôi khi não bị "kẹt" luôn trong vòng lặp, khiến bạn cứ lẩm bẩm mãi không thôi.

Hóa ra vùng vận động đó khiến mình cứ hay nhún nhảy theo nhạc?

Chính xác! Vùng vận động không chỉ "hát nhép" mà còn thôi thúc bạn cử động. Đó là lý do khi nghe nhạc sôi động, cái chân bạn thường tự động nhịp nhịp mà chẳng cần xin phép.

Não bộ vốn rất thích "đoán trước". Khi vùng vận động bắt được nhịp, nó chuẩn bị sẵn sàng cho cơ bắp để bạn nhún nhảy đúng lúc. Nhảy đúng nhịp sẽ kích hoạt dopamine, tạo cảm giác cực kỳ sướng.

Vì thế, não không chỉ nghe bằng tai mà còn muốn "chơi" nhạc bằng cả cơ thể để làm chủ giai điệu.