Tại sao chúng ta hay 'lụy' phim sau khi xem tập cuối?

Cảm giác hụt hẫng khi màn hình hiện chữ "The End" không phải do bạn quá rảnh đâu. Nó thực chất là một cú "chia tay" đơn phương đầy đau đớn với những người bạn... ảo.

Não bộ chúng ta vốn rất ngây thơ, nó không phân biệt được đâu là bạn đời thực, đâu là nhân vật trên màn ảnh. Khi bạn dành hàng chục giờ xem phim, não đã kịp xây dựng một "mối quan hệ giả xã hội" cực kỳ khăng khít.

Tập cuối kết thúc giống như việc một nhóm bạn thân đột ngột dọn nhà đi mất mà không để lại địa chỉ. Lượng dopamine vốn đang cao trào bỗng tụt dốc không phanh, để lại một khoảng trống to đùng trong lòng bạn.

Tại sao não mình lại 'ngốc' đến mức không phân biệt được thật giả vậy?

Sự "ngốc nghếch" này thực chất là một di chứng từ thời ăn lông ở lỗ. Suốt hàng triệu năm tiến hóa, tổ tiên chúng ta chỉ nhìn thấy những thực thể sống bằng xương bằng thịt ngay trước mắt.

Bộ não chưa kịp cập nhật "phần mềm" để hiểu rằng những hình ảnh cử động trên màn hình chỉ là điểm ảnh. Với nó, cứ thấy mặt thường xuyên, nghe giọng nói và thấu hiểu tâm tư thì mặc định đó là người quen trong bộ lạc.

Vì vậy, dù lý trí biết thừa đó là diễn viên, nhưng phần não nguyên thủy vẫn cứ "auto" kết bạn và tích lũy tình cảm như thật thôi.

Khoan, vậy sao mình không thấy 'lụy' mấy nhân vật quần chúng hay phản diện?

Không đâu, não mình cũng "kén cá chọn canh" lắm. Để được coi là người trong bộ lạc, nhân vật đó phải có thời gian xuất hiện đủ lâu và quan trọng nhất là phải cho bạn thấy được thế giới nội tâm của họ.

Khi bạn thấy nhân vật khóc, cười, hay tâm sự những bí mật thầm kín, tế bào thần kinh gương trong não sẽ kích hoạt. Nó khiến bạn cảm nhận nỗi đau hay niềm vui đó như thể chính mình đang trải qua vậy.

Những nhân vật quần chúng chỉ lướt qua như người lạ trên đường, não sẽ tự động lọc ra vì không có sự kết nối. Phải có sự đồng cảm sâu sắc thì "phần mềm" kết bạn mới chịu nhấn nút đồng ý.

Tế bào thần kinh gương đó hoạt động kiểu gì mà ảo ma vậy?

Não bạn có một bộ máy "giả lập" siêu tốc. Khi thấy nhân vật chính khóc, tế bào thần kinh gương sẽ "copy" cảm xúc đó và dán thẳng vào hệ thống thần kinh của bạn.

Giống như lúc xem người khác ăn chanh và bạn tự nhiên thấy ứa nước miếng. Dù không ăn, não vẫn "diễn" lại cảm giác đó để bạn thấu hiểu đối phương nhanh hơn.

Đây vốn là công cụ giúp tổ tiên học hỏi và đoàn kết. Nhưng giờ đây, nó lại khiến chúng ta "khóc mướn" cho những nhân vật chẳng hề có thật.

Ủa, vậy đứng cạnh người đang quạu là mình cũng tự nhiên thấy bực sao?

Chính xác! Đó là hiện tượng "lây lan cảm xúc". Tế bào thần kinh gương không chỉ hoạt động với phim ảnh, nó còn "bắt sóng" cực nhạy với mọi người xung quanh bạn.

Khi thấy ai đó nhăn nhó, não bạn âm thầm mô phỏng lại sự căng thẳng đó. Bạn không chỉ nhìn thấy họ bực, mà cơ thể bạn thực sự tiết ra hormone stress như thể chính mình đang gặp rắc rối.

Cái "máy giả lập" này giúp tổ tiên đồng lòng khi săn bắn, nhưng giờ nó lại khiến chúng ta dễ bị "tuột mood" chỉ vì một người bạn đang ngồi thở dài.