Phòng tuyến Bar Lev và chiến lược quốc phòng của Israel
Israel từng biến bờ đông kênh đào Suez thành một "vạn lý trường thành" bằng cát cao vút, đi kèm hệ thống phun dầu sẵn sàng biến mặt nước thành biển lửa. Đây là đỉnh cao của tư duy phòng ngự tĩnh, dựa trên niềm tin rằng địa hình nhân tạo có thể chặn đứng mọi cuộc hành binh.
Nhưng sai lầm nằm ở sự chủ quan chiến lược. Năm 1973, quân Ai Cập đã đánh sập biểu tượng này chỉ bằng những vòi rồng phun nước công suất lớn. Áp lực nước xối xả đã cuốn trôi hàng triệu mét khối cát, mở toang cánh cửa vào Sinai chỉ trong vài giờ, biến pháo đài kiên cố nhất thành bùn lầy.
Hệ thống đó là một thất bại về cả kỹ thuật lẫn tình báo chiến lược. Trước giờ G, các toán đặc nhiệm Ai Cập đã bí mật bơi qua kênh đào và dùng bê tông bít kín toàn bộ các vòi phun. Khi Israel nhấn nút, áp lực dầu bị nghẽn đã làm nổ tung hệ thống đường ống ngay từ bên trong.
Sai lầm của Israel là tin vào một giải pháp 'bất khả chiến bại' mà không tính đến sự linh hoạt của đối phương. Trong quân sự, một vũ khí dù hiện đại đến đâu cũng trở nên vô dụng nếu mắt xích yếu nhất của nó bị bẻ gãy bởi những phương thức thô sơ nhất.
Không có chuyện mò mẫm cảm tính ở đây. Đây là một kỳ công về tình báo hình ảnh và trinh sát thực địa kéo dài suốt nhiều năm. Quân đội Ai Cập thậm chí đã xây dựng các mô hình bản sao của phòng tuyến Bar Lev với tỉ lệ 1:1 để đặc nhiệm tập luyện việc bịt ống dẫn dầu hàng nghìn lần trước khi xuất kích.
Sự chủ quan của Israel nằm ở chỗ họ tin rằng các vòi phun nằm dưới mặt nước là bí mật tuyệt đối. Thực tế, trinh sát Ai Cập đã ghi chép tọa độ từng đường ống ngay từ khi chúng còn là những đống vật liệu xây dựng ngổn ngang trên bờ kênh. Họ không chỉ có bản đồ, mà còn nắm rõ cả lịch trình tuần tra của đối phương đến từng phút.
Thực tế là họ có thấy, nhưng họ lại không hiểu mình đang nhìn thấy cái gì. Ai Cập đã triển khai một chiến dịch nghi binh cực kỳ tinh vi bằng cách đặt các mô hình huấn luyện sâu trong nội địa và ngụy trang chúng thành các khu vực diễn tập thông thường. Khi một hành động chuẩn bị chiến tranh được lặp đi lặp lại như một thói quen suốt nhiều năm, nó sẽ trở thành "nhiễu" trong mắt tình báo đối phương.
Sai lầm lớn nhất của Israel là rơi vào cái bẫy tâm lý mang tên "Conceptzia". Họ đinh ninh rằng Ai Cập chỉ đang phô trương sức mạnh để gây áp lực chính trị chứ không đủ năng lực thực chiến. Chính sự ngạo mạn này đã khiến các cấp chỉ huy phớt lờ mọi báo cáo trinh sát, coi việc đối thủ tập luyện rầm rộ chỉ là những màn kịch vô hại.
Conceptzia là bộ khung giả định cứng nhắc: Ai Cập sẽ không đánh nếu chưa có máy bay tầm xa để đấu với không quân Israel, và Syria sẽ không bao giờ đi lẻ bóng. Họ coi đây là chân lý bất biến để đánh giá mọi động thái của đối phương.
Vì tin Ai Cập chưa đủ điều kiện cần, Israel mặc định xác suất chiến tranh là bằng không. Họ dùng logic chủ quan để áp đặt lên đối thủ, thay vì nhìn vào thực tế quân đội Ai Cập đang áp sát biên giới với khí thế hừng hực.
Sự tự mãn này khiến giới lãnh đạo bóp méo mọi dữ liệu trinh sát. Khi thấy đối phương tập kết, họ thản nhiên kết luận đó chỉ là diễn tập vì nó chưa khớp với kịch bản mà họ tự vẽ ra trong đầu.
