Nghệ thuật 'dàn dựng' (staging) trong các buổi lễ ký kết

Mấy buổi lễ ký kết nghìn tỷ trên TV thực ra là những bộ phim được đạo diễn cực gắt. Không có chuyện hai sếp tiện tay cầm bút ký đâu, mọi thứ từ góc nghiêng của lá cờ đến vị trí đặt lọ hoa đều là "mise-en-scène" – nghệ thuật sắp đặt khung hình để phô trương quyền lực.

Chiếc bút máy không chỉ để viết, nó là đạo cụ biểu tượng cho sự cam kết. Ngay cả cái bắt tay cũng phải giữ đúng vài giây để cánh phóng viên bắt được "shot" hình đắt giá nhất. Đó là cách họ diễn cho cả thế giới thấy một kịch bản về sự tin tưởng, dù hậu trường có thể đang đấu đá nảy lửa.

Một cú "out focus" hay một chiếc bút hết mực cũng đủ biến bộ phim chính trị thành hài kịch đen ngay lập tức.

Khoan, rốt cuộc ai là người "cầm trịch" kịch bản cho mấy sếp diễn?

Đó là các "showrunner" ẩn danh – những chuyên viên lễ tân ngoại giao. Nếu các sếp là diễn viên chính, họ chính là đạo diễn hiện trường kiêm giám sát kịch bản, những người ám ảnh với sự hoàn hảo cực đoan.

Họ dùng thước dây đo từng centimet giữa các ghế, kiểm tra xem logo tách trà có hướng đúng về phía ống kính không. Họ thậm chí "casting" cả người bưng khay để đảm bảo chiều cao đồng đều, tránh làm lệch bố cục khung hình.

Mọi chi tiết nhằm tránh "lỗi raccord" (mất tính liên tục). Chỉ cần một sếp thuận tay trái mà họ đặt bút bên phải, cái khựng lại đó sẽ làm hỏng cả nhịp phim quyền lực đang cao trào.

Kịch bản này có ghi rõ sếp phải cười lúc nào, nói gì không?

Nó không chỉ là kịch bản, nó là một bản "storyboard" chi tiết đến từng giây, gọi là kịch bản phân cảnh. Nó ghi rõ: 10:00 sếp A bước vào từ cánh trái, 10:01 sếp B bắt tay (giữ đúng 3 giây), 10:02 ngồi xuống đồng loạt.

Thậm chí, biểu cảm cũng được "phím" trước. Không phải cười hô hố mà là nụ cười ngoại giao chuẩn mực – đủ để thấy thiện chí nhưng không làm nhăn đuôi mắt quá nhiều, tránh tạo cảm giác thiếu nghiêm túc trên ảnh báo chí.

Nếu sếp quên bài? Đạo diễn hiện trường sẽ dùng ám hiệu hoặc nhắc vở qua tai nghe của trợ lý. Mọi thứ phải khớp như một bộ phim đã được dựng sẵn trong phòng biên tập, chỉ chờ bấm máy là chạy.

Nhưng nhỡ sếp làm hỏng đạo cụ thì có được phép diễn lại không?

Không có nút "Reset" hay tiếng hô "Cắt" đâu, đây là một cú "one-take" đầy áp lực. Nếu sếp lỡ tay làm rơi bút, họ phải ứng biến thật nhanh để biến sự cố thành một phần của màn diễn, như thể đó là ý đồ từ trước.

Lúc này, "hậu kỳ" – đội ngũ truyền thông – sẽ cứu nguy. Họ chọn góc máy khác hoặc cắt ghép để che đi sự lúng túng, thay bằng hình ảnh hai sếp cười rạng rỡ ở phân cảnh khác mượt mà hơn.

Khán giả chỉ thấy bản dựng hoàn hảo nhất. Những "cảnh hỏng" (bloopers) sẽ bị xóa sổ ngay lập tức vì trong "phim" quyền lực, không có chỗ cho sự vụng về.

Ủa, giờ ai cũng cầm smartphone livestream thì làm sao mà "xóa sổ" được?

Đó là lý do các buổi lễ này thường là "set kín". Chỉ những "tay máy" được cấp phép mới được vào hiện trường. Khách mời mà lăm lăm điện thoại định "leak" phim là có đội ngũ an ninh mời ra ngoài ngay.

Với sóng trực tiếp, họ dùng chiêu "delay" thần thánh. Tín hiệu truyền đi luôn chậm hơn thực tế vài chục giây. Chỉ cần một "diễn viên" lỡ lời, đạo diễn sẽ lập tức cắt sang góc máy dự phòng hoặc chèn hình ảnh tư liệu để "lấp liếm" sự cố.

Còn nếu lỡ lọt ra ngoài? Đội ngũ truyền thông sẽ dùng "quyền tác giả" để đánh sập video hoặc biến nó thành một sự cố hài hước có chủ đích nhằm "tẩy trắng" kịch bản.