Kỹ thuật "dàn dựng cao trào" (climax) trong các video bóc phốt

Mấy video bóc phốt triệu view thực chất là những bộ phim ngắn được biên kịch cực kỳ chắc tay. Kẻ đứng sau không tung hết bằng chứng ngay từ đầu, họ nhử bạn bằng những tình tiết vụn vặt để đẩy sự tò mò lên đỉnh điểm.

Đó là kỹ thuật dàn dựng cao trào. Họ dùng nhạc nền kịch tính, những câu nói lấp lửng và hiệu ứng hình ảnh dồn dập để biến một mâu thuẫn cá nhân thành một bom tấn truyền thông.

Khi bạn đang nín thở chờ đợi biến lớn nhất, đó chính là lúc họ tung ra cú chốt hạ. Bạn bị cuốn vào không phải vì sự thật, mà vì cấu trúc kịch bản quá hoàn hảo.

Ủa, sao không quăng hết bằng chứng ra một lượt cho xong chuyện?

Làm vậy thì phim kết thúc ngay từ phút thứ năm à? Trong điện ảnh, nếu bạn cho khán giả biết kẻ sát nhân là ai ngay từ cảnh đầu, họ sẽ tắt tivi đi ngủ luôn.

Việc "nhử mồi" từng chút một giúp duy trì lượng thảo luận. Mỗi bằng chứng nhỏ là một "plot twist" để dân mạng vào mổ xẻ, tranh cãi, giúp thuật toán đẩy video lên xu hướng liên tục.

Nói cách khác, họ cần thời gian để "nuôi" cảm xúc của bạn. Càng đợi lâu, cảm giác thỏa mãn khi thấy "cú chốt" càng mạnh, dù đôi khi bằng chứng đó chẳng ghê gớm như bạn tưởng.

Nhưng nếu cái kết nhạt nhẽo thì sao mình vẫn thấy "đã" được?

Đó là cái bẫy "chi phí chìm". Bạn đã lỡ phóng lao theo drama nhiều ngày, nên não bộ buộc phải tự huyễn hoặc rằng kết quả này "cũng ra gì đấy" để bào chữa cho sự rảnh rỗi của mình.

Giống như xem phim bom tấn kết cụt, bạn vẫn thấy "đã" vì quá trình hóng hớt đã đẩy dopamine lên kịch trần. Cú chốt thực ra chỉ là cái cớ để xả đống năng lượng tích tụ đó ra thôi.

Khi đã bị cuốn vào nhịp phim dồn dập, bạn không còn xem để tìm sự thật nữa, mà xem để được giải tỏa cảm xúc.

Sự thật rốt cuộc đóng vai trò gì trong cái kịch bản này?

Đúng vậy, sự thật ở đây chỉ là một "MacGuffin" – cái cớ để bắt đầu câu chuyện. Nó giống như chiếc vali bí ẩn trong phim, ai cũng đuổi theo nhưng bên trong chứa gì đôi khi không quan trọng bằng việc được tham gia cuộc săn đuổi.

Kẻ dàn dựng chỉ cần một mẩu sự thật nhỏ làm đạo cụ để tạo lòng tin. Sau đó, họ nhào nặn nó thành một thực tế mới phục vụ cho kịch bản và các cú plot twist tiếp theo.

Khi đã quá "say" dopamine, sự thật chỉ còn là phông nền. Bạn không cần chân lý, bạn chỉ cần một kẻ phản diện bị trừng phạt để thỏa mãn cảm xúc cá nhân.

Lỡ như câu chuyện ngoài đời không có ai đóng vai ác thì sao?

Thì họ sẽ "cast" (tuyển vai) ra một kẻ ác thôi. Trong một kịch bản drama, vai phản diện là bắt buộc để khán giả có chỗ mà trút giận. Nếu thực tế quá mập mờ, biên kịch sẽ dùng kỹ thuật cắt ghép để "nhào nặn" một người bình thường thành kẻ tội đồ.

Hãy tưởng tượng hiệu ứng Kuleshov: chỉ cần đặt gương mặt vô cảm của bạn ngay sau cảnh một đứa trẻ đang khóc, khán giả sẽ thấy bạn là kẻ nhẫn tâm. Họ chỉ cần chọn ra những khoảnh khắc tệ nhất, những câu nói hớ hênh nhất của đối phương rồi ráp lại là xong một "vai diễn" đáng ghét.

Cuối cùng, họ gán cho "diễn viên" bất đắc dĩ đó một hình mẫu (archetype) mà xã hội đang sẵn lòng căm ghét. Khi đó, đám đông sẽ tự động "điền vào chỗ trống" những tính xấu khác mà chẳng cần đợi bằng chứng.