Kỹ thuật 'thắt nút' (inciting incident) trong các tiêu đề tin tức giật gân

Đừng tưởng bạn đang đọc tin tức, bạn thực chất vừa lọt vào "biến cố khởi đầu" của một bộ phim giật gân. Các biên tập viên sành sỏi dùng kỹ thuật thắt nút để ném bạn vào giữa một kịch bản dang dở, nơi logic thông thường vừa bị bẻ gãy đột ngột.

Giống như khoảnh khắc John Wick bị mất chó, tiêu đề clickbait đưa ra một tình tiết gây hấn hoặc một mâu thuẫn vô lý nhưng lại giấu nhẹm phần giải quyết. Đó là cái bẫy tâm lý khiến thực tại của bạn xuất hiện một lỗ hổng thông tin không thể lờ đi.

Bộ não chúng ta vốn ghét những kịch bản thiếu đoạn kết. Khi cái "nút" đã thắt, bạn buộc phải click để xem hạ hồi phân giải, dù biết thừa đó có thể chỉ là một cú lừa dựng hiện trường giả của đạo diễn truyền thông.

Nhưng nếu kịch bản vô lý quá thì khán giả 'bỏ rạp' luôn chứ?

Đúng là nếu "plot twist" quá lố, khán giả sẽ bỏ về. Nhưng các tay viết rất giỏi tìm ra "điểm ngọt": đủ vô lý để gây sốc, nhưng vẫn đủ thực tế để bạn không thể ngó lơ.

Giống như thấy siêu anh hùng đi xe buýt vậy. Nó phá vỡ logic nhưng lại nằm trong bối cảnh đời thường. Bộ não bạn lập tức nhảy số: "Có chuyện gì xảy ra với bộ giáp à?".

Khi logic bị bẻ cong vừa đủ, bản năng "kiểm soát thực tại" sẽ ép bạn phải click để vá lại lỗ hổng đó ngay.

Khoan, làm sao họ biết cái 'điểm ngọt' đó nằm ở đâu?

Họ không đoán mò, mà dựa trên "mẫu số chung". Đó là những thứ ai cũng biết nhưng bị đặt sai chỗ, như việc một đại gia lại đi... săn mã giảm giá.

Các tay viết chọn bối cảnh đời thường rồi cấy vào một yếu tố "lỗi game". Sự tương phản càng gắt nhưng vẫn có chút thực tế thì càng dễ gây tò mò.

Nó giống như "chiếu thử" phim vậy. Họ tung vài tiêu đề, cái nào khiến dân mạng "dậy sóng" nhất thì đó chính là điểm ngọt để họ duyệt kịch bản.

Ủa, tung 'trailer' giả khắp nơi vậy mà không sợ bị tẩy chay sao?

Đừng lo, vì 'rạp chiếu' internet có hàng tỷ ghế và khán giả rất mau quên. Đây là chiêu A/B Testing – tung nhiều kịch bản để xem cái nào khiến bạn 'dính bẫy' nhất.

Họ không sợ tẩy chay vì mỗi tiêu đề chỉ là một 'diễn viên' dễ thay thế. Nếu một cái bị 'xịt', họ xóa dấu vết rồi tung 'plot twist' khác gắt hơn.

Thuật toán rất thích sự dồn dập này. Càng nhiều 'trailer' tung ra, họ càng biết rõ hôm nay 'gu' của bạn là gì để phục vụ tận răng.

Nghe như mình đang bị nhốt trong một 'vòng lặp' kịch bản vô tận vậy?

Chính xác, bạn vừa mô tả hiện tượng "phòng phản chiếu". Thuật toán đóng vai một nhà sản xuất chiều chuộng quá mức, chỉ đưa cho bạn những kịch bản mà nó biết chắc bạn sẽ bấm "like".

Hệ quả là bạn bị nhốt trong một rạp chiếu phim chỉ chiếu đúng một thể loại duy nhất. Nếu bạn thích phim hành động, bạn sẽ chẳng bao giờ thấy được một bộ phim tài liệu hay tâm lý xã hội nào khác xuất hiện trên bảng tin.

Lâu dần, thế giới quan của bạn bị thu hẹp lại bằng đúng kích cỡ của cái màn hình. Bạn tưởng mình đang thấy cả thế giới, nhưng thực chất chỉ đang xem những cảnh phim do chính sở thích của mình "đạo diễn" ra mà thôi.