Học thuyết tác chiến chiều sâu của Hồng quân Liên Xô
Chiến tranh không đơn thuần là màn đấu sức trên một đường kẻ. Học thuyết "Tác chiến chiều sâu" của Liên Xô biến toàn bộ lãnh thổ đối phương thành một mục tiêu duy nhất. Thay vì chỉ phá vỡ tiền tuyến, họ dùng xe tăng và không quân đánh sập các nút thắt hậu cần và chỉ huy cùng lúc.
Mục tiêu là gây sốc hệ thống. Khi quân dự bị chưa kịp di chuyển thì cầu cống đã sập, kho đạn đã nổ. Đối phương không thua vì cạn quân, mà thua vì "bộ não" chỉ huy hoàn toàn mất kết nối với "chân tay" chiến đấu.
Đó là Vladimir Triandafillov và Mikhail Tukhachevsky. Họ nhận ra rằng trong thời đại công nghiệp, việc chỉ húc đầu vào chiến hào như Thế chiến I là tự sát. Thay vào đó, họ muốn biến quân đội thành một cỗ máy đa tầng, nơi bộ binh, xe tăng và máy bay phối hợp nhịp nhàng như một dàn nhạc giao hưởng.
Đáng tiếc là tư duy đi trước thời đại này từng bị nghi ngờ dữ dội. Tukhachevsky thậm chí đã phải trả giá bằng mạng sống trong các cuộc thanh trừng nội bộ trước khi học thuyết của ông thực sự chứng minh được sức mạnh hủy diệt trên chiến trường thực tế.
Khi Tukhachevsky bị thanh trừng, học thuyết của ông bị dán nhãn "phản động" và bị xóa bỏ khỏi thực tế huấn luyện. Quân đội quay lại lối đánh phân tán cũ kỹ, dẫn đến những thảm bại kinh hoàng khi đối đầu với quân Đức vào năm 1941.
Chỉ khi đứng trước bờ vực diệt vong, giới lãnh đạo quân sự mới buộc phải lén lút sử dụng lại các nguyên tắc này. Họ nhận ra rằng để thắng một cỗ máy chiến tranh công nghiệp, không có cách nào khác ngoài việc dùng chính tư duy đa tầng mà Tukhachevsky đã để lại.
Sự trở lại này không đến từ mệnh lệnh hành chính, mà từ bản năng sinh tồn. Thực tế chiến trường chứng minh rằng logic quân sự sắc bén luôn có sức sống mãnh liệt hơn bất kỳ định kiến chính trị nào.
Hãy tưởng tượng bạn không chỉ đấm vào mặt đối thủ, mà cùng lúc đó bạn đá vào chân, bịt mắt và cắt luôn nguồn nước của họ. "Tư duy đa tầng" thực tế là việc tung ra các đợt tấn công liên hoàn (echelons) không bao giờ dứt.
Lớp thứ nhất phá vỡ vỏ bọc tiền tuyến. Ngay lập tức, lớp thứ hai gồm các quân đoàn xe tăng lao vọt qua lỗ hổng đó, chạy thẳng vào sâu hàng trăm km để phá hủy kho xăng và cắt đứt liên lạc phía sau.
Kết quả là quân địch ở tiền tuyến dù còn súng nhưng hết đạn, còn xe nhưng hết xăng. Toàn bộ hệ thống phòng thủ bị tê liệt từ bên trong do mất khả năng hậu cần và chỉ huy trước khi kịp phản ứng.
Đây chính là bài toán sinh tử của học thuyết. Để duy trì đà tiến công, Hồng quân phải vận hành một hệ thống hậu cần cơ động, biến các đoàn xe tải thành những "huyết mạch" không bao giờ được phép ngừng chảy.
Họ thiết lập các trạm trung chuyển nhiên liệu và đạn dược theo từng nấc, di chuyển ngay sát gót các đơn vị thiết giáp. Thậm chí, các kỹ sư quân sự còn phải sẵn sàng sửa chữa đường xá và cầu cống ngay trong lúc tiếng súng còn chưa dứt.
Nếu hậu cần chỉ chậm một nhịp, mũi nhọn tấn công sẽ lập tức bị "đứt bữa" và trở thành mục tiêu béo bở. Thành bại của Tác chiến chiều sâu thực chất nằm ở tốc độ của xe tải tiếp tế chứ không chỉ là hỏa lực của xe tăng.
