Cơ chế tín chỉ carbon và chuyện chia phần khói bếp

Chuyện tín chỉ carbon thực ra cũng giống như việc chia phần khói bếp trong ngõ mình thôi. Mỗi nhà được cấp một "hạn mức" xả khói nhất định để giữ không khí chung không bị ngột ngạt.

Nếu nhà bác dùng bếp điện sạch bong, vẫn còn thừa chỉ tiêu xả thải, bác có quyền đem bán cái phần "sạch" đó cho ông hàng xóm đang cần đốt lò rèn quá tay.

Thế là người giữ môi trường sạch thì có tiền, còn người xả khói nhiều phải trả phí để mua thêm quyền được thở. Một kiểu "phạt" người làm bẩn và "thưởng" người làm sạch rất sòng phẳng.

Nhưng nếu nhà giàu cứ vung tiền mua quyền xả khói mãi thì sao?

Cái này bác lo đúng đấy, nhưng luật chơi không cho phép họ "mua đứt" bầu trời mãi đâu. Mỗi năm, cái tổng lượng khói mà cả ngõ được phép xả sẽ bị chính quyền bóp nhỏ lại một chút.

Khi đó, cái phần "sạch" để bán sẽ trở nên cực kỳ khan hiếm và đắt đỏ. Đến lúc tiền mua tín chỉ còn tốn kém hơn cả tiền đầu tư cái bếp điện mới, thì ông hàng xóm dù giàu đến mấy cũng phải xót ruột mà tự giác đi thay bếp thôi.

Mục tiêu cuối cùng của trò này là ép tất cả phải sạch hóa dần dần, chứ không phải tạo ra một cái chợ để người có tiền thoải mái làm bẩn môi trường chung.

Khoan đã, làm sao họ đo được chính xác lượng khói mỗi nhà xả ra?

Bác tinh ý đấy, không có cái "cân" thì ông nào cũng bảo mình sạch thôi. Thực tế, người ta dùng một hệ thống giám sát cực kỳ nghiêm ngặt, giống như lắp đồng hồ điện hay đồng hồ nước cho từng hộ vậy.

Mỗi nhà máy sẽ có các thiết bị cảm biến gắn ngay tại ống khói để đo lượng khí thải theo thời gian thực. Thậm chí, người ta còn dùng cả vệ tinh soi từ trên cao để kiểm tra xem diện tích rừng của bác có thực sự xanh như bác khai báo hay không.

Chưa hết, định kỳ còn có các đơn vị kiểm toán độc lập đến tận nơi soi sổ sách và thiết bị. Nếu bác khai gian mà bị bắt quả tang thì không chỉ bị phạt nặng mà số tín chỉ carbon bác đang nắm giữ cũng coi như thành giấy lộn.

Ủa, sao việc trồng cây lại bù được cho đống khói nhà máy xả ra?

Bác cứ coi cái cây là chiếc máy lọc không khí chạy bằng ánh nắng. Trong khi nhà máy nhả CO2 làm nóng bầu trời, cây xanh lại "ăn" chính khí đó để lớn lên và trả lại oxy cho chúng ta.

Nếu rừng của bác hút được 1 tấn CO2, đó là một "điểm cộng" cho môi trường. Ông nhà máy xả 1 tấn là "điểm trừ". Lấy cộng bù trừ cho nhau, tổng bằng không thì thiên nhiên vẫn ổn.

Bởi vậy, việc bác giữ rừng xanh cũng quý giá y như việc ông kia bớt xả khói. Bác đang thay mặt cả ngõ "dọn rác" trong không khí để nhận về phần thù lao xứng đáng thôi.

Lỡ rừng bị cháy hay cây chết sạch thì số tín chỉ đó tính sao?

Bác lo đúng chỗ rồi đấy, thiên tai hỏa hoạn là chuyện không ai nói trước được. Nếu rừng cháy, toàn bộ lượng CO2 mà cây đã "ăn" sẽ bị nhả ngược lại bầu trời, coi như công dã tràng.

Để phòng hờ, luật chơi quy định bác không được bán sạch 100% số tín chỉ. Họ luôn giữ lại một phần làm "quỹ dự phòng", giống như tiền bảo hiểm đóng vào hũ chung của cả ngõ vậy.

Nếu rừng bác cháy, số tín chỉ trong hũ đó sẽ bị đem ra "gạch tên" để bù vào lượng khói vừa bùng lên. Còn nếu bác cố tình phá rừng, không chỉ mất tín chỉ mà bác còn bị phạt gậy vào lưng vì tội làm bẩn bầu không khí chung.