Chuyện đóng tiền rác và sự công bằng trong ngõ xóm
Cái ngõ mình hay có chuyện lạ: nhà bác Tám mười miệng ăn với anh thanh niên ở một mình đều đóng tiền rác bằng nhau chằn chặn. Nghe thì vô lý, nhưng đây là cách quản lý "cào bằng" để tiết kiệm chi phí vận hành tối đa.
Nếu muốn công bằng tuyệt đối, chúng ta phải cân từng túi rác rồi mới tính tiền. Nhưng tiền thuê người đứng canh rồi ghi chép có khi còn đắt hơn cả tiền rác, chưa kể hàng xóm lại dễ tị nạnh nhau từng lạng vỏ cam vỏ quýt.
Thế là hệ thống chọn cách thu khoán cho rảnh nợ. Thực tế, chúng ta đang trả tiền cho sự tiện lợi của bộ máy quản lý và xe vận chuyển, chứ không hẳn là trả cho đúng lượng rác mình thải ra đâu.
Không đâu, nhiều nơi họ chơi chiêu "túi rác có giá" đấy. Thay vì thu tiền tháng cố định, chính quyền bắt dân phải mua loại túi rác đặc biệt do họ phát hành.
Cái túi đó đắt hơn túi thường vì nó đã bao gồm luôn phí xử lý rác bên trong. Ai xả nhiều thì tốn tiền mua nhiều túi, ai tiết kiệm hay chịu khó phân loại rác tái chế thì ví tiền đỡ đau hơn.
Cách này hay ở chỗ không cần ai đứng canh để cân kẹo từng tí một. Cứ nhìn vào cái túi là biết ông đã đóng đủ "thuế xả thải" hay chưa, cực kỳ sòng phẳng mà lại khuyến khích mọi người bớt xả rác.
Đơn giản lắm: nhân viên thu gom sẽ "ngó lơ" luôn những túi không đúng quy định. Rác cứ nằm chình ình trước cửa cho đến khi bốc mùi, lúc đó chính chủ lại là người khổ nhất.
Thậm chí, nhiều nơi còn có "cảnh sát rác" kiểm tra đột xuất. Họ lục tìm trong túi xem có mẩu giấy hay hóa đơn nào ghi tên chủ nhà không để gửi giấy phạt về tận cửa.
Mức phạt nặng gấp hàng chục lần giá cái túi, nên "khôn lỏi" kiểu này chỉ có lỗ vốn. Cái giá của sự gian lận quá đắt khiến dân tình tự giác hẳn lên.
Đúng là khổ lây thật, và đó chính là "vũ khí" lợi hại nhất của hệ thống này. Khi cái mùi hôi thối bốc lên, người đầu tiên lên tiếng không phải là chính quyền, mà chính là những ông hàng xóm sát vách.
Áp lực từ dư luận xóm giềng kinh khủng lắm. Nó khiến kẻ "khôn lỏi" cảm thấy bị cô lập ngay tại nơi mình sống vì đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến không gian chung của mọi người.
Thế nên, thay vì chỉ sợ phạt tiền, người ta sợ bị cả xóm "lườm nguýt" hơn. Sự giám sát cộng đồng này cực kỳ hiệu quả, vì chẳng ai muốn làm "con sâu làm rầu nồi canh" để rồi bị cả ngõ tẩy chay cả.
Đúng là ở chung cư thì "đèn nhà ai nhà nấy rạng", nhưng thay vì bà hàng xóm, chúng ta có "mắt thần" camera và ban quản lý cực kỳ sát sao.
Chỉ cần một lần đổ trộm bị ghi hình, clip đó sẽ "sáng nhất" nhóm Zalo cư dân. Lúc đó, cái sự xấu hổ nó còn lan nhanh và rộng hơn cả cái ngõ nhỏ ngày xưa nhiều vì ai cũng thấy mặt.
Thậm chí, nhiều nơi còn khóa luôn thẻ thang máy hoặc từ chối cung cấp dịch vụ nếu chủ nhà không chịu nộp phạt. Áp lực lúc này không còn là cảm tính nữa mà được cụ thể hóa bằng công nghệ và quy định hành chính rất đanh thép.
