Cách quản lý và sử dụng tiền công đức tại đền chùa

Cái hòm công đức ở đình chùa thực ra là một kiểu "heo đất tập thể" của cả cộng đồng. Đừng nghĩ đó là tiền dâng riêng cho thần thánh, vì về mặt quản lý, nó giống như quỹ bảo trì chung cư hay tiền đóng góp xây ngõ xóm mà chúng ta vẫn hay làm.

Giờ đây, dòng tiền này được vận hành theo quy tắc chia ngăn rõ rệt: một phần để tu bổ mái ngói, tường rào; một phần lo hội hè, hương khói; và phần còn lại là chi phí vận hành hằng ngày.

Mọi thứ phải có sổ sách, kiểm đếm công khai chứ không còn chuyện "tùy tâm" rồi đi đâu không rõ. Tiền của dân thì phải quay lại phục vụ di tích của dân, minh bạch như cách chúng ta chia phần quà từ thiện ở tổ dân phố vậy.

Ủa, vậy ai là người đứng ra mở hòm rồi đếm tiền đó?

Không có chuyện một cá nhân nào lẳng lặng cầm chìa khóa mở hòm đâu. Muốn mở phải có 'hội đồng kiểm đếm' gồm đại diện chính quyền, ban quản lý và cả người dân giám sát.

Nó giống như lúc xóm mình ngồi đếm tiền đóng góp vậy. Phải có vài cặp mắt cùng nhìn vào, người đếm, người ghi rồi ký biên bản xác nhận ngay tại chỗ.

Kết quả sau đó được dán công khai ở bảng tin. Minh bạch như thế thì dân mới tin, mà người trông nom cũng tránh được tiếng oan 'nhập nhèm' quỹ chung.

Khoản tiền mặt khổng lồ sau khi đếm xong sẽ được 'tống' đi đâu?

Chẳng ai dại gì để cả bao tải tiền ở chùa cho trộm dòm ngó đâu. Đếm xong, niêm phong kỹ là người ta mang gửi thẳng vào tài khoản ngân hàng hoặc Kho bạc Nhà nước cho chắc ăn.

Nó giống như cái sổ tiết kiệm chung của cả xóm. Muốn rút một đồng ra sửa sân, đảo ngói cũng phải có biên bản, có chữ ký của mấy bên mới rút được, chứ không phải thích là thò tay vào túi lấy tiền ngay.

Làm vậy để mọi thứ đều nằm trên giấy trắng mực đen. Cuối năm cứ lôi sao kê ra là biết ngay tiền đi đâu, về đâu, minh bạch và an toàn tuyệt đối cho quỹ chung.

Nhưng lỡ mấy ông có quyền ký tên lại 'bắt tay' nhau rút ruột thì sao?

Không dễ 'ăn mảnh' vậy đâu vì luôn có sự giám sát chéo từ chính quyền đến ngành văn hóa. Nó giống như việc xóm mình cử người trông coi thợ xây đường, mọi hóa đơn, chứng từ đều phải khớp với thực tế thì mới được quyết toán.

Mọi khoản chi lớn đều cần dự toán và phê duyệt của cấp trên. Tự ý rút tiền sai mục đích là thanh tra 'sờ gáy' ngay. Hơn nữa, bà con quanh vùng là những 'camera' kỹ nhất, chỉ cần một bao xi măng mập mờ là cả làng biết ngay, chẳng ai dại gì đánh đổi uy tín đâu.

Khoan, dân thấy mập mờ thì kêu ai chứ nói suông ai tin?

Không phải cứ bàn tán là xong. Mỗi nơi đều có Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, gồm những người dân uy tín được bầu ra để trực tiếp "soi" gạch cát, sổ sách tại công trình.

Nếu thấy dấu hiệu "rút ruột", họ gửi kiến nghị lên Mặt trận Tổ quốc hoặc chính quyền. Giống như báo tổ trưởng khi hàng xóm lấn hẻm, phải có tổ chức đứng ra mới "nói có sách, mách có chứng" được.

Quyền được xem hồ sơ và kiểm tra thực tế giúp dân có tiếng nói trọng lượng. Đây là sự giám sát có pháp luật bảo vệ chứ không chỉ là lời nói suông.