Thói quen 'tự chê mình xấu' để chờ người khác phủ nhận

"Hôm nay em trông gớm quá" – câu cửa miệng của mấy bà thực ra đang thèm được nghe câu "Đâu có, xinh mà". Đây là chiêu quăng bom tự hạ thấp để ép người đối diện phải nhảy vào cứu vớt cái tôi đang lung lay của mình.

Về cơ bản, bộ não đang chơi trò tâm lý ngược. Bạn tự chê trước để tạo ra một khoảng trống an toàn: nếu bị chê thật thì coi như đã phòng thủ, còn nếu được khen thì dopamine tăng vọt. Một kiểu bảo hiểm cảm xúc rẻ tiền nhưng cực kỳ gây nghiện.

Nhưng bớt diễn lại đi. Cứ fishing for compliments kiểu này mãi, người ta sẽ mệt mỏi mà gật đầu đồng ý luôn là bạn xấu thật đấy. Lúc đó thì đừng có mà ngỡ ngàng, ngơ ngác và bật ngửa nhé.

Khoan, sao mình lại sợ người ta chê đến mức phải tự "ra tay" trước?

Vì bạn đang đặt giá trị bản thân lên môi người khác. Bạn sợ bị "tấn công" bất ngờ, nên thà tự "tự hủy" nhẹ nhàng còn hơn để thiên hạ đâm một nhát chí mạng vào cái tôi mỏng manh.

Đây là kiểu phòng vệ của kẻ thiếu tự tin. Bạn nghĩ nếu mình tự chê trước, người ta sẽ không nỡ bồi thêm, hoặc ít nhất bạn không bị "hố" nếu lỡ bị chê thật.

Tỉnh táo lên. Tự dìm hàng không khiến bạn khiêm tốn, nó chỉ cho thấy bạn đang bất an. Đừng biến mình thành món hàng lỗi chờ người khác "giải cứu" bằng mấy lời khen xã giao.

Nhưng cái "giá trị bản thân" đó là gì mà phải đi vay mượn vậy?

Nghĩ đơn giản thôi, nó là cái "cột trụ" bên trong bạn. Thay vì xây cột bằng bê tông cốt thép từ thực lực, bạn lại chọn dựng nó bằng bong bóng xà phòng – chính là mấy lời khen xã giao của người ngoài.

Khi không tự định giá được chính mình, bạn để thiên hạ "trả giá". Hôm nay họ khen thì bạn lên mây, mai họ chê là bạn suy sụp. Bạn sống như một mã chứng khoán phập phù, chờ thị trường quyết định xem mình đáng giá bao nhiêu.

Tỉnh lại đi. Giá trị thật là khi bạn biết rõ mình còn "phèn" chỗ nào nhưng vẫn tự tin vì đang nỗ lực, chứ không phải ngồi chờ người ta ban phát vài câu an ủi rẻ tiền.

Ủa, lỡ mình soi gương thấy toàn "phèn" thì lấy gì mà tự tin nổi?

Nhầm to rồi cưng. Tự tin không phải là ảo tưởng mình là hoa hậu hay thiên tài. Nó là khi bạn nhìn thẳng vào đống "phèn" của mình mà không thấy nhục, vì bạn biết rõ mình đang dọn dẹp nó mỗi ngày.

Đừng đợi đến khi hoàn hảo mới dám ngẩng mặt. Cái "cột trụ" thực lực được xây từ những lần bạn dám làm, dám sai và dám sửa. Chứ không phải ngồi đó tự nhục rồi chờ ai đó đến "phong thánh" cho mình.

Tỉnh táo lại đi. Chấp nhận cái dở của mình chính là bước đầu tiên để trở nên xịn xò. Cứ trốn tránh thì cái "phèn" đó nó sẽ bám theo bạn cả đời như một cái bóng thôi.

Nói thì dễ, nhưng nhìn đống "phèn" đó mà không thấy nhục kiểu gì được?

Nhục là vì bạn đang gắn cảm xúc vào sự thật. Hát dở là sự thật, nhưng "hát dở là đồ bỏ đi" là do bạn tự diễn. Hãy nhìn cái "phèn" như một bản báo cáo số liệu khô khan, đừng biến nó thành bản án tử hình cho nhân phẩm.

Tưởng tượng bạn là game thủ cầm nhân vật level 1. Bạn chẳng thấy nhục vì nó yếu, bạn chỉ thấy cần đi cày quái. Tự tin là khi bạn biết mình là người điều khiển, chứ không phải cái chỉ số level thấp lè tè đó.

Bớt drama lại đi. Khi bạn bắt đầu hành động để sửa lỗi, cái cảm giác nhục nhã sẽ tự biến mất để nhường chỗ cho sự bận rộn của một người đang tiến hóa.