Tại sao những người săn bắt hái lượm lại vứt bỏ sự tự do bay nhảy để đâm đầu vào kiếp làm nông khổ sai?

Thử tưởng tượng bạn vớ được một cái cây thần kỳ phát đồ ăn vặt miễn phí. Nghe bùi tai nhỉ? Tổ tiên chúng ta cũng tưởng bở như vậy khi tìm thấy lúa mì hoang dã.

Họ quyết định cắm rễ luôn cạnh đống đồ ăn và đẻ thêm một đống con. Nhưng rồi miệng ăn núi lở. Để duy trì nguồn cung, họ phải nhổ cỏ, gánh nước và gãy lưng làm lụng cả ngày.

Họ đâu có thuần hóa lúa mì; chính lúa mì đã thuần hóa họ! Họ ném đi những chuyến cắm trại tự do để đổi lấy kiếp nô lệ đồng áng, tất cả chỉ vì sập bẫy cú lừa thế kỷ của tạo hóa: một bữa trưa "miễn phí" được thanh toán bằng cả cuộc đời.

Tại sao người tiền sử không dẹp quách việc đồng áng và quay lại săn bắt khi thấy làm nông quá khổ?

Bạn không thể nhét thần đèn vào lại chai, nhất là khi "thần đèn" là một bầy trẻ con đói meo. Làm nông cho phép con người đẻ sòn sòn với tốc độ chưa từng có.

Đời du mục đòi hỏi những vùng đất khổng lồ chỉ để nuôi một bộ lạc bé tẹo. Khi dân số đã bùng nổ quanh mấy ruộng lúa mì, quay lại săn bắt đồng nghĩa với việc cả làng sẽ chết đói nhăn răng.

Họ bị mắc kẹt bởi chính sự mắn đẻ của mình. Trò đùa vũ trụ tàn khốc nhất: nhân loại tự đẻ đến mức dồn mình vào chân tường, buộc phải lao động khổ sai không hồi kết chỉ để giữ cho cái gia đình quá khổ thoi thóp qua ngày.

Tại sao nông nghiệp lại khiến con người đẻ với tốc độ kinh hoàng chưa từng thấy so với thời du mục?

Phụ nữ du mục có giới hạn sinh học rất gắt. Cứ thử vừa chạy thục mạng đuổi theo linh dương vừa kẹp nách ba đứa trẻ gào thét xem. Bất khả thi. Thế nên, dân săn bắt hái lượm giãn cách sinh nở bằng cách cho con bú nhiều năm, tự động ấn nút tạm dừng thai kỳ.

Rồi nông nghiệp ra đời. Đột nhiên, tất cả cắm rễ một chỗ. Bạn chỉ việc vứt đứa bé xuống đất và dúi cho nó bát lúa mì nhão nhoét.

Cháo đặc tinh bột giúp lũ trẻ cai sữa sớm, khởi động lại hệ thống sinh sản của mẹ. Phụ nữ biến thành những cỗ máy đẻ tại chỗ, sản xuất hàng loạt tá điền tương lai để chúng tiếp tục chịu khổ sai trên chính những cánh đồng đã nuôi sống mình.