Tại sao Đế chế La Mã lại dùng những trò giác đấu đẫm máu để duy trì trật tự xã hội?

Tưởng tượng bạn đang chết đói, nhưng thay vì cho ăn, bố mẹ lại cho bạn xem hai món đồ chơi chém nhau nát bét. Tự dưng bạn quên luôn cơn đói!

Đó chính là Đế chế La Mã. Các hoàng đế thừa biết hàng triệu dân đen phẫn nộ có thể dễ dàng lật đổ mình.

Thế là họ mở những bữa tiệc đẫm máu. Bằng cách ném cho đám đông bánh mì và những màn chém giết miễn phí, giới cầm quyền khiến dân tình mải hò reo trước cái chết thay vì gào thét về cuộc đời bi đát của chính mình. Một trò ảo thuật bệnh hoạn đỉnh cao: dùng sự hủy diệt để đánh lạc hướng!

Làm sao các hoàng đế La Mã có đủ tiền để phát bánh mì miễn phí và tổ chức những rạp xiếc giác đấu khổng lồ?

Tài trợ cho một rạp xiếc sát sinh quy mô toàn đế chế không hề rẻ. Bạn đâu thể cứ thế mà quẹt thẻ tín dụng.

Các hoàng đế chi trả cho chiêu trò tẩy não đỉnh cao này bằng cách cướp sạch sành sanh của thiên hạ. Quân La Mã tràn sang các vùng đất khác, vơ vét vàng bạc, cướp đoạt mùa màng và bắt người dân làm nô lệ.

Chỗ lương thực ăn cướp đó biến thành 'bánh mì miễn phí' cho đám đông La Mã, còn những người nô lệ trở thành võ sĩ cống hiến những màn 'chém giết miễn phí'. Quả là một chương trình tái chế tàn độc một cách thiên tài: đi xâm lược hàng xóm để công dân của mình bận rộn giải trí đến mức quên cả nổi loạn!

Chuyện gì đã xảy ra với hệ thống này khi La Mã cuối cùng cũng hết hàng xóm để chinh phạt và cướp bóc?

Về cơ bản, La Mã điều hành mô hình đa cấp đẫm máu nhất thế giới. Chừng nào biên giới còn mở rộng, rạp xiếc chết chóc này vẫn rủng rỉnh tiền.

Nhưng rồi họ cũng đâm đầu vào những bức tường không thể vượt qua—như sa mạc khổng lồ, rừng rậm chết cóng, hay các đế chế thực sự biết đánh trả. Đột nhiên, nguồn chiến lợi phẩm xài chùa cạn kiệt.

Không còn vàng ăn cắp và nô lệ mới, các hoàng đế đành vặt lông chính công dân mình để nuôi bánh mì và rạp xiếc. Đám đông nổi điên, quân đội quá đắt đỏ, và toàn bộ trò ảo thuật bệnh hoạn đó sụp đổ một cách vô cùng hoành tráng.

Tại sao quân đội La Mã bỗng nhiên trở nên quá đắt đỏ để nuôi dưỡng ngay khi các cuộc chinh phạt chấm dứt?

Quân đội về bản chất là những băng đảng bảo kê được vũ trang tận răng. Khi La Mã còn bành trướng, lính tráng được trả công bằng chiến lợi phẩm và nô lệ. Họ là những kẻ đi cướp tự lo được kinh phí.

Nhưng khi biên giới ngừng mở rộng, những gã lính đó biến thành đám bảo vệ cao cấp. Đứng chôn chân canh giữ những bức tường khổng lồ trước đám man tộc điên tiết chẳng đẻ ra được một xu lợi nhuận nào.

Khốn nỗi, bạn vẫn phải trả lương cho họ. Nếu không nôn ra một đống tiền, những gã vũ trang đang bảo vệ đế chế sẽ quay ngoắt lại và lụi bạn một nhát. Thế là, cỗ máy in tiền tối thượng bỗng chốc hóa thành cái hố đen nuốt tiền không đáy.

Lính La Mã thực sự đã quay lưng đâm chết hoàng đế của mình chỉ vì tiền sao?

Ồ, chắc chắn rồi. Đó đích thị là một vụ thâu tóm doanh nghiệp đẫm máu. Khi các quân đoàn nhận ra mình cầm chuôi, họ hiểu ngay rằng cứ khử gã sếp hiện tại rồi đưa kẻ khác lên thay là xong, miễn là gã mới hứa hẹn khoản lót tay hậu hĩnh hơn.

Điều này biến việc làm Hoàng đế La Mã thành cái nghề đoản mệnh nhất hành tinh. Đỉnh điểm là khi Đội Cận vệ tinh nhuệ ám sát luôn hoàng đế rồi mang ngai vàng ra đấu giá cho kẻ chịu chi nhất.

Cả đế chế trở thành một đường dây bảo kê quân sự khổng lồ. Nếu ngân phiếu của hoàng đế bị từ chối, đầu của ngài cũng rụng ngay tức khắc.