Hội chứng 'đứa trẻ giỏi' và nỗi sợ trở nên tầm thường

Hồi nhỏ được khen "thông minh", "có tố chất" là cái bẫy ngọt ngào nhất trần đời. Bạn không hề giỏi xuất chúng như bạn tưởng, bạn chỉ đang "ăn mày dĩ vãng" của những lời khen từ thời tiểu học để trốn tránh thực tại thôi.

Tại sao giờ đụng việc khó là nản? Vì bạn sợ nếu cố hết sức mà vẫn thất bại thì cái mác "thiên tài" sẽ bay màu ngay lập tức. Thà mang tiếng lười hay "chưa thèm làm" còn hơn phải thừa nhận mình cũng chỉ là một người bình thường, nỗ lực mãi cũng chẳng tới đâu.

Tỉnh táo lại đi, cái tôi cao ngất ngưởng đó chính là rào cản khiến bạn dậm chân tại chỗ. Đừng để hào quang quá khứ biến bạn thành một kẻ tầm thường mang danh "có tiềm năng" mãi mãi.

Khoan, tại sao thà bị chửi là lười còn hơn bị coi là kém cỏi?

Vì "lười" là một lựa chọn, còn "kém" là bản chất. Khi bạn lười, bạn vẫn giữ được cái mặt nạ "thiên tài chưa gặp thời". Bạn tự nhủ: "Chẳng qua mình không thèm làm thôi, chứ làm là top 1 ngay".

Thừa nhận mình đã nỗ lực hết mức mà vẫn thất bại thì đau lắm, vì lúc đó cái mác "có tố chất" sẽ vỡ tan tành. Thà làm một kẻ lười biếng đầy bí ẩn còn hơn làm một người bình thường đã cố gắng nhưng vẫn thua cuộc.

Đừng dùng sự lười biếng làm bình phong cho nỗi sợ bị đánh giá nữa. Cái "tiềm năng" không được hiện thực hóa thì cũng chỉ là một đống rác lấp lánh mà thôi.

Nhưng cái 'tiềm năng' đó nghe cũng oai mà, sao lại là hại?

"Tiềm năng" thực chất là một tờ chi phiếu khống mà em tự ký cho chính mình. Nó tạo ra cảm giác giàu sang ảo, khiến em tưởng mình "có gì đó" trong khi thực tế lại chẳng có thành tựu nào ra hồn.

Cái "lấp lánh" đó chính là thuốc độc xoa dịu cái tôi, khiến em thấy mình thượng đẳng hơn những người đang nỗ lực. Nhưng trong khi em mải mê ngắm nghía nó, thế giới đã bỏ xa em từ lâu rồi.

Đừng để nó thành tấm bia mộ cho tương lai. Tiềm năng không xài là một món nợ của sự kỳ vọng, càng để lâu càng khiến em kiệt quệ và sợ hãi thực tế hơn thôi.

Ai là người bắt em phải trả cái món nợ kỳ vọng này?

Chẳng ai xa lạ, chính là cái "tôi" sĩ diện của em chứ ai. Em tự xây lên một cái tượng đài "đứa trẻ thông minh" từ thời tám hoánh nào đó, rồi giờ phải gồng lưng ra mà giữ cho nó đừng đổ.

Mỗi lần em nói "em định làm cái này", "em thừa sức làm cái kia" là em đang vay thêm một khoản nợ niềm tin từ người khác. Đến lúc không trả được bằng kết quả thực tế, em bắt đầu trốn chui trốn lủi vì sợ bị coi là kẻ bốc phét.

Cái nợ này không trả bằng tiền, nó trả bằng sự tự tôn và thanh xuân của em. Đừng có đi vay mượn sự ngưỡng mộ ảo nữa, lo mà làm việc thực tế đi cho nhẹ nợ.

Ủa, cái 'tôi' đó lấy quyền gì mà hành hạ em dữ vậy?

Quyền lực đó là do em "tự phong" chứ đâu. Em bám víu vào cái mác "thông minh" như phao cứu sinh vì sợ rằng nếu bỏ nó ra, em chẳng còn gì để tự hào. Chính sự hèn nhát không dám làm người bình thường đã trao roi cho cái tôi quất em mỗi ngày.

Cái tôi này sống nhờ sự công nhận ảo từ người khác. Em thà ôm khư khư ảo tưởng còn hơn đối mặt với thực tế là mình cũng phải trầy da tróc vẩy mới có kết quả thực sự.

Muốn thoát nợ? Hãy học cách chấp nhận mình "dốt" và "kém" đi. Khi em dám thừa nhận mình chẳng là ai cả, cái tôi sĩ diện sẽ mất sạch uy quyền đe dọa.