Xác suất 'về bờ' khi đi tiền mừng cưới bạn cũ
Đi tiền cưới bạn cũ thực chất là một kèo đầu tư mạo hiểm với tỉ lệ lỗ cực cao. Bạn đang bỏ tiền mặt để đổi lấy một lời hứa ngầm về sự đáp lễ, nhưng trong lý thuyết trò chơi, đây thường là cuộc chơi không lặp lại.
Khi mối quan hệ đã nguội, đối phương chẳng còn áp lực phải trả nợ để giữ uy tín với bạn. Bạn càng vung tay cho những người cả năm không nhắn tin, xác suất xa bờ càng lớn vì sợi dây ràng buộc xã hội đã đứt.
Coi như đây là khoản chi phí chìm để mua sự lịch sự nhất thời, chứ đừng mong soi cầu để thu hồi vốn từ những mối quan hệ đã chết.
Hãy tưởng tượng bạn vào một quán cơm dọc đường cao tốc. Chủ quán biết bạn sẽ chẳng bao giờ quay lại, nên họ sẵn sàng "chặt chém" vì không cần giữ khách. Đó là cuộc chơi một lần, nơi sự tử tế không mang lại lợi nhuận lâu dài.
Đám cưới bạn cũ cũng thế. Vì không còn sinh hoạt chung, họ chẳng sợ bị bạn làm xấu mặt với ai. Khi không có tương lai ràng buộc, người ta không còn động lực để duy trì uy tín hay sòng phẳng với bạn nữa.
Nói cách khác, khi không có ván sau để bạn có cơ hội "trả đũa" bằng cách mời lại, đối phương sẽ chọn phương án tối ưu nhất cho ví tiền của họ: nhận tiền mừng rồi... lặn luôn.
Muốn ép thì bạn phải nắm đằng chuôi, tức là tạo ra một cái "thế chấp" vô hình. Trong lý thuyết trò chơi, đây là cách biến một ván bài lẻ tẻ thành một chuỗi hệ quả liên đới.
Nếu hai người có chung một nhóm bạn, đó chính là "con tin" của bạn. Nếu nó "bùng" tiền, bạn có thể khiến nó mất uy tín với cả hội. Cái giá của việc bị cả nhóm coi thường đắt hơn nhiều so với mấy tờ polime mừng cưới.
Ngược lại, nếu giữa hai đứa không có một "trọng tài" hay mối liên hệ chung nào để gây áp lực, thì bạn đang đơn phương đặt cược vào lòng tốt của người lạ. Mà trong giới "soi cầu" quan hệ, đặt cược vào lòng tốt là kèo dễ cháy túi nhất.
Đúng rồi, không có "con tin" thì bạn đang đánh bài ngửa mà đối phương nắm đằng chuôi. Đây là trạng thái thiếu chế tài, giống như "chốt số" theo cảm giác, tỉ lệ "ra đảo" là gần như tuyệt đối.
Hy vọng duy nhất là bạn phải có "giá trị sử dụng" tương lai. Nếu họ thấy bạn còn có thể giúp họ thăng tiến hoặc kiếm tiền, họ sẽ tự giác trả lễ để nuôi hy vọng cho ván sau. Đó là cách họ "tái đầu tư" vào bạn.
Còn nếu bạn không có cả tiếng nói lẫn miếng bánh nào để nhử, thì xác định đây là khoản lỗ trắng do thiếu khâu thẩm định tài sản thế chấp trước khi xuống tiền.
Đúng là vậy, trong kinh tế học gọi đây là 'phát tín hiệu'. Khi không có tình cảm ràng buộc, người ta chỉ xuống tiền nếu thấy bạn là một 'con cổ phiếu' tiềm năng. Họ trả lễ để giữ cái vé thông hành cho những nhờ vả sau này.
Nếu bạn trông thành đạt, đối phương sẽ sợ mất mối. Còn nếu bạn mờ nhạt, họ mặc định bạn là nợ xấu và xóa sổ luôn cho nhẹ ví.
Trong ván bài không có trọng tài này, giá trị lợi dụng chính là cái bảo hiểm duy nhất giúp bạn không bị trắng tay.
