Trào lưu 'GRWM' và nhu cầu hóng hớt đời tư

Cứ tưởng xem một người lạ đánh son, chọn áo là chuyện nhạt nhẽo nhất trần đời, nhưng GRWM lại khiến chúng ta dính chặt vào màn hình. Nó giống như việc bạn được đột nhập vào phòng riêng của người khác mà không bị coi là kẻ biến thái vậy.

Thực chất, não bộ đang bị đánh lừa bởi cảm giác thân mật giả tạo. Khi thấy họ vừa làm việc cá nhân vừa tâm sự, chúng ta tự động coi đó là một người bạn đang rủ mình đi chơi cùng, thỏa mãn cơn khát hóng hớt đời tư một cách cực kỳ hợp pháp.

Chúng ta không xem để học cách phối đồ, chúng ta xem để cảm thấy bớt cô đơn giữa cái thế giới mà ai cũng giấu kín chuyện riêng sau những tấm ảnh sống ảo bóng bẩy.

Ủa, mình thừa biết là giả mà, sao não vẫn 'dính bẫy' thân mật được?

Khổ nỗi là "não nguyên thủy" của chúng ta không nhạy bằng smartphone. Nó vốn được lập trình từ thời cổ đại: hễ thấy mặt và nghe tiếng là mặc định đó là "đồng bọn" đang ở ngay cạnh.

Khi influencer nhìn vào ống kính và thầm thì, não bạn tự kích hoạt chế độ kết nối. Nó không phân biệt được pixel với người thật, cứ thế "vơ vào" để thỏa mãn bản năng bầy đàn.

Thế là dopamine tiết ra làm bạn thấy ấm áp giả tạo. Chúng ta chấp nhận cú lừa này vì nó quá tiện so với việc phải ra ngoài giao tiếp thật.

Nhưng lậm 'bạn ảo' quá lâu thì mình có bị mất kết nối với đời thực không?

Có chứ, kỹ năng xã hội giống như cơ bắp, không "vận công" là nó nhão nhẹt ngay. Khi xem influencer, bạn là "ông hoàng" kiểm soát: thích thì xem, ghét thì lướt, chẳng bao giờ lo bị từ chối hay phải xử lý những pha "xịt keo" giữa chừng.

Đời thực thì làm gì có nút "skip" hay tua nhanh. Việc quen hít hà sự thân mật "dọn sẵn" khiến não mình lười đi, sợ hãi những va chạm cảm xúc thực tế. Thế là ta rơi vào cái vòng lặp: càng cô đơn càng lướt, mà càng lướt lại càng ngại ra đường.

Vậy lỡ gặp pha 'xịt keo' mà không có nút skip thì cứu sao?

Chấp nhận sự thật phũ phàng là không có nút xóa đâu. Những lúc 'đứng hình' đó thực ra là lúc não bạn đang học cách xử lý tình huống thực tế, thay vì chỉ thụ động hít drama qua màn hình.

Thay vì lẩn tránh, hãy coi mấy pha quê độ đó là 'bài tập tạ' cho tâm lý. Càng chịu đựng được sự ngượng ngùng, bạn càng bớt phụ thuộc vào cảm giác an toàn giả tạo mà các influencer mang lại.

Khoan, sao cái sự ngượng ngùng đó lại đáng sợ đến thế?

Vì với tổ tiên, 'quê độ' là án tử. Thời xưa, nếu bị bộ lạc tẩy chay vì hành xử kỳ quặc, bạn sẽ bị tống ra ngoài làm mồi cho thú dữ ngay.

Cảm giác 'muốn độn thổ' là còi báo động sinh tồn, ép bạn phải hòa nhập để không bị bỏ rơi. Não bộ coi sự ngượng ngùng là mối đe dọa tính mạng thực sự.

Giờ đây 'xịt keo' chẳng chết ai, nhưng 'phần mềm' cổ đại trong đầu vẫn chưa cập nhật, cứ tưởng bạn sắp bị 'kick' khỏi bộ lạc nên mới cuống lên.