Tại sao ta nghiện 're-watching' phim cũ để tự 'healing' cho bản thân?

Việc cày lại Reply 1988 hay Friends đến lần thứ 100 không phải vì bạn lười tìm phim mới, mà là bộ não đang vã sự an toàn. Khi cuộc sống thực tế quá drama và bất định, chúng ta tìm đến những thứ cũ kỹ như một cách để giành lại quyền kiểm soát.

Khoa học gọi đây là hiệu ứng tiếp xúc thường xuyên. Việc biết chắc chắn nhân vật sẽ nói gì, ai sẽ yêu ai giúp xoa dịu hạch hạnh nhân – trung tâm xử lý nỗi sợ trong đầu. Nó giống như việc đắp một chiếc chăn ấm về mặt nhận thức: không có cú twist nào làm ta giật mình, chỉ có sự tiên đoán chính xác 100% mang lại cảm giác cực kỳ chill.

Nhưng xem mãi một thứ không thấy chán đến mức 'ngấy' luôn à?

Thực ra não bạn đang bật chế độ "tiết kiệm năng lượng" đấy. Khi xem lại, nó không phải "vắt não" để đoán plot hay phân tích nhân vật nữa. Nó cứ thế mà "chill" vì mọi thứ đã nằm trong lòng bàn tay rồi.

Đặc biệt là cảm giác hoài niệm nó "cuốn" lắm. Mỗi lần xem lại là một lần bạn được kết nối với phiên bản hạnh phúc của chính mình trong quá khứ. Lúc này, sự an tâm nó "out trình" hoàn toàn sự nhàm chán luôn.

Ủa, vậy mình đang 'lụy' quá khứ chứ đâu phải yêu phim?

Chuẩn luôn, bạn đang 'lụy' cực độ nhưng theo kiểu rất khoa học. Đây là một dạng cơ chế phòng vệ (coping mechanism). Khi thực tại quá 'toxic' hoặc đầy 'red flag', não bộ sẽ tự động bật chế độ tìm về những ký ức mà nó biết chắc là an toàn.

Việc kết nối với 'phiên bản hạnh phúc' giúp bạn nhắc nhở bản thân rằng mình đã từng ổn như thế nào. Nó giống như một trạm sạc cảm xúc, giúp bạn hồi máu nhanh chóng để còn đủ sức mà 'combat' tiếp với mớ hỗn độn ở hiện tại.

Cứ 'sạc' kiểu này hoài có khiến mình bị 'ngáo' thực tại không?

Có chứ, ranh giới giữa 'hồi máu' và 'trốn nghĩa vụ' nó mỏng manh lắm. Nếu xem phim để lấy đà thì ổn, nhưng nếu xem để lờ đi cái deadline đang dí sát nút thì đó chính là 'né tránh thực tại' (avoidance) rồi.

Lúc này, não bạn không còn sạc pin nữa mà là đang 'ngắt cầu dao' luôn. Bạn bị kẹt trong cái kén an toàn giả tạo, khiến kỹ năng đối diện với áp lực bị 'rỉ sét' vì lâu ngày không được rèn luyện.

Đừng biến phim cũ thành cái 'hang' để trốn cả đời. Thực tại dù có 'toxic' nhưng nó mới là nơi giúp bạn thực sự 'level up' và trưởng thành hơn.

Khoan, làm sao phân biệt được đang "hồi máu" hay đang "trốn nợ" deadline?

Nhìn vào cái "vibe" của bạn ngay lúc tắt màn hình là biết ngay. Nếu bạn thấy nhẹ nhõm, có thêm tí "mood" để quay lại xử lý cái task khó nhằn, thì chúc mừng, bạn vừa sạc pin thành công.

Ngược lại, nếu xem xong mà thấy tội lỗi, lo lắng gấp đôi vì thời gian đã trôi qua mà việc vẫn còn đó, thì đó là "ngắt cầu dao" rồi. Lúc này, phim không còn là thuốc bổ mà là liều thuốc mê để bạn quên đi nỗi sợ trong chốc lát.

Cứ thử check cảm xúc: sảng khoái là sạc, còn bất an là đang trốn. Đừng để cái "kén" phim cũ biến thành cái bẫy tâm lý của chính mình.