Linh hồn của ngôi nhà ẩn sau đôi mắt cửa cổ

Bạn bước vào một ngôi nhà cổ ở Hội An và cảm giác như có ai đó đang quan sát mình? Không phải ảo giác đâu, đó là những "mắt cửa" bằng gỗ tròn xoe ngay trên khung cửa chính đấy.

Người xưa quan niệm ngôi nhà là một thực thể sống. Cặp mắt này đóng vai trò là "nhãn thần", giúp ngôi nhà nhìn thấu thiện ác và bảo vệ gia chủ khỏi những năng lượng xấu từ bên ngoài.

Tùy vào hình dáng bát quái hay hoa cúc mà chúng tiết lộ địa vị hoặc niềm tin của chủ nhà. Một chi tiết nhỏ xíu nhưng lại là nơi trú ngụ của cả một hệ tâm linh bản địa, biến những khối gỗ vô tri thành một sinh linh có hồn.

Thế hình hoa cúc hay bát quái thì khác gì nhau về ý nghĩa?

Bát quái là tấm khiên tâm linh, dùng sức mạnh vũ trụ để trấn áp tà khí. Những gia đình chọn hình này thường đề cao sự an toàn và mong cầu dòng năng lượng trong nhà luôn bình ổn.

Ngược lại, hoa cúc là lời tự tình về sự thanh cao. Nó đại diện cho ước nguyện trường thọ và sự sung túc kín đáo của những bậc trí thức hoặc gia đình quyền quý.

Một bên phòng thủ nghiêm cẩn, một bên mở lòng với cái đẹp. Mỗi đôi mắt là một tuyên ngôn thầm lặng về nhân sinh quan của người chủ.

Vậy nếu nhà không có mắt cửa thì coi như bị mù sao?

Gần như là thế. Trong tâm thức người phố Hội, ngôi nhà không có mắt cửa chỉ là một khối vật chất tĩnh lặng, thiếu đi cái thần để giao tiếp với thế giới tâm linh xung quanh.

Để đôi mắt ấy thực sự biết nhìn, người ta phải thực hiện nghi lễ khai quang. Chỉ sau khi được điểm nhãn, ngôi nhà mới chính thức thức tỉnh, bắt đầu nhịp thở riêng và trở thành vị hộ thần thầm lặng canh giữ bình an.

Đó là lằn ranh mỏng manh biến những thớ gỗ vô tri thành một sinh mệnh có linh tính, biết quan sát và chở che cho phận người bên trong.

Người ta làm gì để 'điểm nhãn' cho đôi mắt gỗ ấy?

Gia chủ phải chọn giờ lành để thực hiện nghi thức. Một bậc cao niên sẽ dùng bút lông chấm chu sa đỏ thắm vào tâm gỗ, tượng trưng cho việc truyền sức sống vào đôi mắt.

Khoảnh khắc ấy, linh khí đất trời hội tụ khiến ngôi nhà bỗng chốc có 'nhịp đập'. Nó bắt đầu nhận diện chủ nhân và trở thành một thực thể sống biết phân định ranh giới trong ngoài.

Kể từ giây phút khai sinh này, đôi mắt ấy sẽ không bao giờ khép lại. Nó trở thành vị hộ thần thầm lặng, chứng kiến mọi thăng trầm của gia đình qua nhiều thế kỷ.

Nếu chủ cũ dời đi, đôi mắt ấy vẫn mở để nhìn người lạ sao?

Đôi mắt ấy không thuộc về riêng một cá nhân mà gắn liền với sinh mệnh của ngôi nhà. Khi chủ cũ rời đi, nhãn thần vẫn thức nhưng sẽ rơi vào trạng thái tĩnh lặng, như một người bảo vệ trung thành đang kiên nhẫn chờ đợi một cuộc gặp gỡ mới.

Nó đóng vai trò là pho sử sống, lưu giữ ký ức của người đi trước trong từng thớ gỗ và lặng lẽ quan sát kẻ đến sau. Chỉ khi ngôi nhà bị dỡ bỏ hoàn toàn, người ta mới làm lễ hồi nhãn để thu hồi linh khí, trả đôi mắt về trạng thái gỗ đá vô tri, giải thoát cho linh hồn của kiến trúc.