Cơ chế tự động tăng giá của các ứng dụng gọi xe

Cứ hễ trời mưa là biểu tượng "tia sét" lại hiện lên kèm mức giá nhảy vọt. Đây không phải là app đang "bắt chẹt" bạn, mà là một thuật toán cân bằng cung-cầu cực kỳ sòng phẳng đang vận hành.

Nó hoạt động như một cái cân tự động. Khi lượng khách vượt quá số tài xế, giá tăng để "lọc" bớt người không vội, đồng thời tạo động lực để kéo thêm tài xế đổ ra đường kiếm thêm thu nhập.

Đó là một cuộc đấu giá thời gian thực. Giá sẽ tăng cho đến khi số người sẵn sàng chi trả khớp vừa vặn với số xe đang có, giúp hệ thống không bị sụp đổ vì quá tải.

Khoan, thuật toán dựa vào đâu để tính ra con số cụ thể đó?

Nó không đoán mò, mà là một bộ não số soi xét hàng tỷ dữ liệu. Thuật toán nhìn vào tốc độ đặt xe, số tài xế đang online và cả tình hình thời tiết thực tế.

Cứ vài phút, hệ thống lại chạy mô hình dự báo. Nếu khách đặt nhanh hơn tài xế nhận, giá sẽ nhảy thêm một nấc cho đến khi cung-cầu khớp nhau.

Thú vị là nó còn tính đến 'độ nhạy cảm' giá. Ở khu trung tâm hay giờ tan tầm, thuật toán biết bạn cần xe gấp nên sẽ đưa ra con số cao hơn để tối ưu.

Ủa, vậy nó có 'soi' riêng lịch sử hay pin điện thoại của tôi không?

Dù các hãng phủ nhận việc nhìn vào pin, nhưng 'dấu chân số' của bạn thì không nói dối. Thuật toán phân loại bạn vào các nhóm hành vi dựa trên lịch sử đặt xe.

Nếu bạn thường xuyên chấp nhận giá cao, hệ thống sẽ hiểu bạn là khách hàng 'chịu chi'. Ngược lại, nếu bạn hay tắt app khi thấy giá tăng, nó biết bạn rất nhạy cảm về tiền bạc.

Mục tiêu là tìm ra 'điểm ngọt': mức giá cao nhất mà bạn vẫn sẵn lòng chi trả thay vì bỏ đi tìm xe buýt.

Thế hai người đứng cạnh nhau đặt cùng lúc vẫn bị lệch giá à?

Hoàn toàn có thể. Dù đứng chung một vỉa hè, nhưng "hồ sơ số" của bạn và người bên cạnh là hai thực thể khác biệt hoàn toàn trong mắt thuật toán.

Một người dùng điện thoại đời mới, hay đi giờ tan tầm và hiếm khi hủy chuyến sẽ bị dán nhãn "ít nhạy cảm với giá". Ngược lại, nếu bạn thường xuyên so sánh giá giữa các app, hệ thống sẽ ưu tiên tung ra mức giá "mềm" hơn để lôi kéo bạn.

Đây chính là nghệ thuật phân biệt đối xử về giá. Thuật toán không bán một mức giá chung cho thị trường, mà nó đang cố gắng "đọc vị" túi tiền của riêng từng cá nhân để tối ưu hóa lợi nhuận.

Làm sao để gỡ cái nhãn 'ít nhạy cảm với giá' này xuống?

Cách nhanh nhất là hãy 'dạy' lại nó bằng những thói quen mới. Thay vì đặt xe ngay tại sảnh lớn, hãy thử đi bộ ra một con hẻm gần đó rồi mới mở app.

Vị trí là biến số lớn. Khi bạn đứng ở nơi bình dân hơn, thuật toán sẽ bớt 'ảo tưởng' về túi tiền của bạn. Ngoài ra, việc kiên quyết tắt app khi giá cao sẽ khiến hệ thống phải hạ bậc ưu tiên thu lợi từ bạn.

Bạn phải chứng minh mình sẵn sàng bỏ đi nếu giá không hợp lý. Khi đó, bộ não số sẽ buộc phải 'chiều' bạn bằng những mức giá cạnh tranh hơn để giữ khách.